کالبدشناسی تحولات جدید در خاورمیانه عربی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، داحد آشتیان

doi
چکیده

وقوع بحران‌های اخیر خاورمیانه در آغاز دهه دوم هزاره سوم در کشورهایی نظیر: تونس، مصر، لیبی، بحرین، سوریه و یمن موجی از بیم و امید را برای مردم و ناظران بین‌المللی نسبت به آینده نظام سیاسی منطقه به همراه داشته است. آنچه، در طی چند ماه گذشته روشن شده این است که هیچ کدام از دولت‌های منطقه از چالش‌های ایجاد شده در برابر حکومت مصون نیستند؛ در حالی که مسلماً تفاوت‌هایی بین تک‌تک کشورهای بحران‌زده وجود دارد و دلایل و پیامدهای اعتراض‌های عمومی جاری از نقطه‌ای به نقطه دیگر فرق می‌کند. به نظر می‌رسد که نوعی اثر دومینو شکل گرفته باشد. اما به راستی ریشه این خیزش عظیم و ناگهانی ملت‌های مسلمان را باید در چه محورهایی علت‌یابی نمود؟ اندکی تأمل در تحولات منطقه بعد از جنگ جهانی دوم، بعد از پایان جنگ سرد، پس از حوادث ۱۱ سپتامبر و تحولات ماه های اخیر در خاورمیانه بیانگر آن است که عواملی از قبیل: زوال مشروعیت سیستم‌های سیاسی، بحران هویت و فرهنگی، بحران اقتصادی و فساد سیاسی، سوء حکومت نخبگان سیاسی و فشار و سرکوب، گسترش اسلام‌گرایی و بیداری اسلامی را میَتوان به عنوان دلایل و چرایی اوضاع بحرانی کنونی منطقه تلقی کرد.