ارزیابی تغییرات پوشش گیاهی و رابطه آن با دما و بارش (مطالعه موردی :حوضه آبریز دریاچه ارومیه)

نویسندگان

1 دانشیار اقلیم شناسی و عضو هیئت علمی گروه جغرافیا دانشگاه یزد ،یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.30467/nivar.2025.504638.1322
چکیده

پوشش گیاهی، یکی از عوامل ضروری در ساختار و عملکرد اکوسیستم‌های خشکی و یکی از حلقه‌های اساسی زنجیر حیاتی آب-خاک-گیاه و اتمسفر است .تحقیق حاضر به منظور بررسی تغییرات پوشش گیاهی و عوامل موثر برآن، در حوضه آبریز دریاچه ارومیه انجام شد. در این رابطه تصاویر بارش برگرفته پایگاه CHRIPS و تصاویرLST و NDVI برگرفته از سنجنده مودیس، طی دوره آماری 23 ساله (2023-2001 ) استفاده شد. نتایج میزان بارندگی فصلی نشان می‌دهد بارش‌ها در این حوضه از اطراف حوضه به سمت مرکز حوضه روند کاهشی داشته است. بیشترین بارش‌ها در این حوضه مربوط به فصل زمستان درسال های 2018 و 2019 و کمترین بارش ها مربوط به فصل تابستان در سال 2003 می باشد. دمای سطح زمین به دلیل تغییر در پوشش گیاهی حوضه آبریز دریاچه ارومیه افرایش یافته است. همچنین مشخص شد که اکثر فصول طی این دوره دمایی مابین ۲۰ تا ۴۰ درجه سانتی گراد داشته‌اند که ناحیه‌ای حدود 25 تا ۳۵ هزار کیلومتر مربع را در برگرفته است .بررسی پوشش گیاهی حوضه آبریز دریاچه ارومیه نشان داد که بیشترین مساحت پوشش گیاهی در فصل بهار که دارای روندکاهشی (R2=0.151) بوده است و کمترین مساحت پوشش گیاهی در فصل زمستان با روند کاهشی (R2=-0.44) رخ داده است. نتایج همبستگی بین بارش و پوشش گیاهی نشان داد در فصل زمستان و پاییز همبستگی مثبت و معنی داری و در فصل بهار و تابستان همبستگی مثبت و غیرمعنی داری در سطح اطمینان 05/0 وجود دارد. همبستگی دما و پوشش گیاهی نشان داد در فصل زمستان همبستگی مثبت و رابطه قوی و معناداری در سطح اطمینان 01/0 وجود دارد.