فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مطالعه به‌منظور بررسی روند تغییرات غلظت دو آلاینده 5/2PM و 10PM در شهر قم و ارتباط این دو آلاینده با رخدادهای گردوخاک از داده‌های ایستگاه‌های همدیدی هواشناسی موجود شامل سمت و سرعت باد و کدهای مربوط به پدیده‌های گردوخاک در ایستگاه شکوهیه، مرکز تحقیقات و نیروگاه حرارتی و دادههای مربوط به غلظت دو آلاینده 5/2PM و 10PM در چهار ایستگاه پایش آلودگی هوای شهر قم شامل ایستگاه مدیریت بحران، خیابان امام، پل حجتیه و پردیسان در دوره آماری در دسترس (2024-2017) و آزمون آماری Mann-Kendall استفاده شد. نتایج بررسی سری زمانی آلاینده 5/2PM و 10PM بیانگر آن است در همه ایستگاهها در اغلب اوقات سال غلظت هر دو آلاینده بیشتر از استاندارد USEPA می‌باشد؛ بطوریکه بیشترین غلظت 5/2PM مربوط به ایستگاه‌های خیابان امام و مدیریت بحران (تا غلظت 500 میکروگرم بر مترمکعب) و بیشترین غلظت 10PM مربوط به ایستگاه‌ مدیریت بحران (تا غلظتهای 770 میکروگرم بر مترمکعب )است، که نزدیک‌ترین ایستگاه پایش آلودگی هوا به چشمههای داخلی گردوخاک استان قم و نیز ایستگاه پل حجتیه می‌باشد. تفکیک سری زمانی آلاینده‌ها بر حسب روزهای تعطیل و غیر تعطیل نشان دهنده کاهش غلظت هر دو آلاینده بخصوص 5/2PM در روزهای تعطیل است. نتایج آزمون Mann-Kendall نشان داد در ایستگاه پردیسان در فصل بهار هر دو آلاینده 5/2PM و 10PM روندی افزایشی دارد که با توجه به جهت غربی باد و گسیل بیشتر گردوخاک از سمت چشمه مرکزی استان به این منطقه و از طرف دیگر نزدیکی به نیروگاه سیکل ترکیبی میتواند از دلایل افزایش غلظت آلاینده‌ها در این ایستگاه باشد. بررسی تعداد روزهای آلودهای که پدیده گردوخاک نیز در همان روزها گزارش شده ، نشان‌دهنده این موضوع است که آلاینده 10PM در 75% مواقع و 5/2PM در 31% مواقع همراه با گردوخاک بوده است که بیشترین تعداد روزها مربوط به تابستان و سپس بهار میباشد. با توجه به جهت شرقی باد در فصل تابستان و جهت غربی آن در سه فصل دیگر در شهر قم، میتوان نتیجه گیری نمود سهم گردوخاک در آلودگی‌های شهر قم در فصل تابستان ناشی از گردوخاکی است که از چشمه گردوخاک جنوب شرقی گسیل می‌شود.