تحلیل عوامل موثر بر تعیین حق‌الزحمه حسابرسی شرکت با توجه به تبعیض قیمت بین مشتریان بخش‌خصوصی و عمومی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه حسابداری، واحد شهرقدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه حسابداری، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران

doi
10.22034/jmaak.2026.24085
چکیده

چکیدهتعیین حق‌الزحمه خدمات حسابرسی از دو جنبه مشتریان خصوصی و دولتی، یکی از موضوعات مورد توجه در ادبیات نوین حسابرسی است. برخی پژوهش‌ها به تفاوت در مقیاس فروش و حجم قراردادهای شرکت‌های فعال در بخش عمومی و خصوصی اشاره دارند، درحالی‌که برخی دیگر بر ویژگی‌های مؤسسات حسابرسی به‌عنوان عامل تعیین‌کننده هزینه حسابرسی تمرکز دارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر تعیین حق‌الزحمه حسابرسی، نقش ویژگی‌های موسسات حسابرسی را با تأکید بر نوع قرارداد حسابرسی مورد بررسی قرار داده است. داده‌های ۱۰۵ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱ گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل پانل ایستا آزمون فرضیات انجام شده است. نتایج نشان داد که بین حق‌الزحمه حسابرسی در قراردادهای دولتی و خصوصی تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین، ویژگی‌هایی نظیر تخصص حسابرس و اندازه مؤسسه حسابرسی تأثیر کاهنده‌ای بر نرخ حق‌الزحمه در قراردادهای دولتی دارند، درحالی‌که تغییر حسابرس منجر به افزایش نرخ حق‌الزحمه حسابرسی در این قراردادها می‌شود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در بهبود سیاست‌های تعیین حق‌الزحمه حسابرسی و ارتقای شفافیت مالی مؤثر باشد.واژگان کلیدی: حق‌الزحمه حسابرسی، قرارداد دولتی، قرارداد خصوصی، تخصص حسابرس، تغییر حسابرس، اندازه مؤسسه حسابرسی.

کلیدواژه‌ها