فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عربستان سعودی مهم‌ترین کشور عربی است که اصلاحات مورد نظر آمریکا هنوز در آن به شکل کامل و حتی نسبت به برخی دیگر از همسایگان خود مانند کویت، بحرین و قطر به اجرا در نیامده است. آمریکا پس از یازدهم سپتامبر تمام توان سخت‌افزاری و نرم‌افزاری خود را در راستای تحقق دموکراسی در کشورهای خاورمیانه به کار بست و در پی آن نظام‌های جدید سیاسی را در افغانستان و عراق جایگزین ساخت و در سایر کشورهای عربی نیز به اجبار و تحت شرایط محیط پیرامونی خود اجازه فعالیت بیشتری را به مخالفان و از جمله شیعیان دادند. با این وجود اصلاحات اندکی به سبک سعودی - آمریکایی در این کشور به اجرا درآمده است. در یک بررسی کلی می‌توان انجام این حرکت اصلاحی را دارای دو بعد دانست یک مجموعه از این اصلاحات از سوی دولت سعودی و تحت فشار قدرت‌های خارجی و با توجه به رخدادهای منطقه‌ای و جهانی رخ داده است. اما بعد دوم را باید به خواسته‌های گروه‌های مدنی نسبت داد. نکته قابل توجه در این زمینه موقعیت شیعیان عربستان است. در روند انجام این حرکت اصلاحی شیعیان از جمله اقلیت‌های بسیار تأثیر گذار و اصلاح طلب بوده‌اند که از نتایج اصلاحات در کشور در ابعاد سلبی و ایجابی متأثر شده‌اند. پرسش کلیدی این نوشتار این پاسخ است که اصولاً بنیادی‌ترین عاملی که باعث شده تا در دو دهه اخیر و به خصوص بعد یازده سپتامبر اصلاحاتی سیاسی و اجتماعی در جامعه عربستان با توجه به موقعیت شیعیان رخ دهد چه بوده است؟ و در پی آن به بررسی کنش‌ها و واکنش‌ها درون جامعه شیعی عربستان خواهیم پرداخت.