واژه بست در گویش کُندازینی

نویسندگان

1 بخش تاریخ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 پژوهشگر آزاد

doi
10.22099/jill.2023.48150.1352
چکیده

هدف از نگارش این مقاله بررسی و توصیف واژه‌­بست‌های گویش کُندازینی است. کُندازی روستایی است کوهستانی و کهن که در دهستان اَبرَج و در بخش دُرودزَن شهرستان مرودشت قرار دارد. گویش کندازینی یکی از گویش‌­های بازمانده از زبان فارسی میانه و گویشی از شاخه غربی-جنوبی زبان‌­های ایرانی نو است که با گویش­‌های دشتکی، امامزاده اسماعیلی، کوهمَره‌­ای/ کُهمَره‌­ای، اردکانی، خلاءری، قَلاتی، لارستانی، دَوانی و دشتی و پاره­ای دیگر از گویش‌هایی شباهت و همانندی‌­هایی دارد که دارای ساخت کنایی هستند. در این پژوهش، نخست هفت آزمون از آزمون‌­های زوئیکی و پولوم (1983) که شقاقی (1374) برای بررسی و طبقه‌بندی تکواژهای وابسته در زبان فارسی اقتباس کرده است، در گویش کندازینی به کار گرفته می‌شوند. سپس انواع واژه­‌بست در گویش کندازینی مشخص و هر واژه‌­بست در چند جمله نمونه، آورده می‌شود. همچنین، هر جمله، جداگانه آوانگاری و تحلیل و در صورت نیاز، توضیحاتی برای تغییرات و دگرگونی آوایی و دیگر فرایندهای واژ-واجی در سطح واژه و جمله ارائه می‌شود. شیوة پژوهش در بررسی و مطالعة این گویش، میدانی و کتابخانه­ای است. بر اساس مطالعة صورت‌گرفته، واژه‌بست‌های این گویش عبارتند از ضمیرهای پیوستة شخصی، فعل‌­های پی­بستی، نشانة مفعولی صریح، نشانة معرفه، نشانة نکره، نشانة اضافه، نشانة متمم‌­ساز، نشانة هم‌پایگی، صورت مخفف قید افزایشی هم، نشانة تأکیدی. ضمیرهای پیوسته واژه‌­بست­های فاعلی نقش مطابقه را در جمله­ ایفا می‌­کنند. داده‌­های زبانی این گویش می‌تواند پرتویی بر دانش ایران‌شناسی، شناخت و مطالعه زبان­‌های ایرانی و پژوهش‌­های رده‌­شناسی باشد. در این پژوهش، 16 نفر گویشور مرد و 4 گویشور زن در گروه­‌های سنی 30 تا 80 ساله از افراد بی­سواد، کم‌­سواد و باسواد در گردآوری پیکرة زبانی همکاری داشته‌اند.