فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خلیج‌فارس دریایی نیمه بسته است که از طریق تنگه‌ی هرمز به خلیج عمان و آب‌های آزاد راه پیدا می‌کند و جریان ورودی به آن به صورت آب سطحی اقیانوس هند (IOSW) است که بعد از چرخیدن در خلیج به صورت آب خلیج فارس (PGW) خارج می‌شود. از 11 ایستگاه از داده‌های معتبر دما و شوری گشت زمستانه ROPME1992، که از پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی تهیه شده بود، استفاده شد تا تغییرات دما و شوری ناشی از اندازه‌گیری و تغییرات چگالی، سرعت صوت و پایداری ستون آب ناشی از محاسبات نرم افزاری (Ocean Data View) در اثر جریان ورودی و خروجی خلیج فارس مورد بررسی قرار گیرد. ایستگاه‌های اندازه‌گیری از آب‌های ایرانی (جزیره لاوان) شروع و تا آب‌های امارات متحده عربی (جزیره صیر بنی یاس) ادامه می‌یافت. نتایج نشان داد تغییرات دمای آب در زمستان بین C° 56/17 تا C° 25/20، تغییرات شوری psu 48/38 تا psu 93/43، تغییرات آنومالی چگالی پتانسیل kg/m3 47/27 تا kg/m3 19/32 و تغییرات سرعت صوت m/s 7/1521 تا m/s 1528 می‌باشد. آب‌های کم عمق جنوبی دمای کمتر و شوری و چگالی بیشتری دارند. در تغییرات چگالی نقش شوری بیش از دما است اما در تغییرات سرعت صوت، در شمال خلیج‌فارس دما و در جنوب آن، شوری سهم بیشتری دارد. بیشترین سرعت صوت مربوط به شمال و کمترین آن مربوط به میانه و جنوب خلیج فارس است. در نزدیکی سواحل ایران، در عمق بیش از 30 متر، جریان آب گرمی به صورت زیرسطحی مشاهده می‌شود که تحت تاثیر لایه‌های سطحی که در فصل زمستان سرد شده است، نیست و هنوز اثرات آب ورودی اقیانوس هند (IOSW) را دارد. وجود پیچک CE1، در ایستگاه 4، در عمق حدود 30 متری کاملا قابل رویت است که بر اثر بازگشت جریان IOSW است. اگرچه ستون آب از ایستگاه 5 تا 9، آمیخته و نسبتا همگن است، اما از نظر افقی ناهمگن است. همچنین، نتایج به خوبی نشان می‌دهد که دو الگوی متفاوت جریان IOSW (در شمال) و PGW (در جنوب) موجب رژیم‌های مختلف پایداری ستون آب می‌شود به طوری که در ایستگاه‌های شمالی رژیم پخشی و در ایستگاه‌های جنوبی رژیم انگشتی نقش بیشتری در ایجاد همرفت پخش دوگانه دارند. در ایستگاه‌های جنوبی لایه‌های متشکل از ناپایداری ایستایی بیش از لایه‌های متشکل از همرفت پخش دوگانه در ستون آب دیده می‌شود. همچنین به طور کلی در فصل زمستان رژیم پخشی نقش بیشتری در ایجاد همرفت پخش دوگانه در این مقطع عرضی از خلیج‌فارس ایفا می‌کند.