فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی روند تغییرات گردش پوشن‌سپهری در نمیکره شمالی از داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 10 هکتوپاسکالِ مرکز پیش‌بینی محیطی/علوم جو (NCEP/NCAR)، بین بازه زمانی 1948 تا 2020 استفاده شد. برای بررسی تغییرات به‌وجود آمده در این تراز، آزمون روند بر روی داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل اجرا شد. نتایج نشان داد که در طی 70 سال تغییرات بزرگی در مناطق قطبی، عرض‌های میانه و جنب‌حاره به‌وقوع پیوسته است. این تغییرات در فصل زمستان حاکی از آن بود که در ماه دسامبر، هسته منفی از کاهش ارتفاع ژئوپتانسیل در تراز 10 هکتوپاسکال بر روی کلاهک قطبی مشاهده می‌شود که کمینه مقدار آن به 8- ژئوپتانسیل متر رسیده است. از طرفی در شمال اقیانوس آرام هسته بیشینه از روند ارتفاع ژئوپتانسیل با بیش از 4.5 ژئوپتانسیل متر به‌وجود آمده است. این وضعیت در فصل زمستان در دو دماه ژانویه و فوریه نیز مشهود بوده و روند کاهشی در پوشن سپهر در قسمت‌های شمالی اروپا و منطقه اورآسیا بیشتر مشاهده می‌شود. در فصل بهار نیز روند کاهشی ارتفاع ژئوپتانسیل در محدوده فعالیت تاوه قطبی و با تمایل به مناطق شمال‌شرقی روسیه مشاهده می‌شود که در اواخر بهار این روند کاهشی از بین رفته است. نتایج حاصل از تغییرات دوره های مطالعاتی نشان داد بیشترین تغییرات افزایشی در پوشن سپهر قطبی در 37 سال نخست در ماه‌های نوامبر و دسامبر تشکیل شده است. بیشترین تغییرات کاهشی نیز در پوشن سپهر قطبی در 37 سال دوم در ماه‌های نوامبر، دسامبر و مارس تشکیل شده است. ماه‌های نوامبر و مارس تقریبا تغییراتشان در هر دو سال برابر هستند که در 37 سال نخست تغییرات افزایشی در پوشن سپهر قطبی تشکیل شده است که بیشترین ارتفاع ژئوپتانسیل در ماه نوامبر با 140 ژئوپتانسیل متر دیده شده است. در 37 سال دوم نیز تغییرات کاهشی در پوشن سپهر قطبی دیده می‌شود.