تحلیل شاخص‌های اقلیم‌گردشگری شهر خلخال و تأثیر آن بر برنامه‌ریزی اکوتوریسم

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مدیریت جهانگردی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم ، ایران

2 2- دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.30467/nivar.2025.497479.1317
چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی شاخص‌های اقلیم‌گردشگری شهر خلخال و تأثیر آن بر برنامه‌ریزی اکوتوریسم انجام شده است. خلخال، به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی خاص، در فصول گرم سال یکی از مقاصد مطلوب گردشگری محسوب می‌شود. در این مطالعه، داده‌های دما، رطوبت، بارش، ساعات آفتابی و سرعت باد از ایستگاه سینوپتیک خلخال طی دوره آماری ۳۰ ساله (۱۹۹۱-۲۰۲۰) جمع‌آوری و با استفاده از شاخص‌های اقلیم‌گردشگری (TCI، WCI، ترجونگ و اولگی) تحلیل شد. نتایج نشان داد که ژوئن تا سپتامبر دارای شرایط اقلیمی مطلوب برای گردشگری بوده، در حالی که دسامبر تا فوریه به دلیل کاهش دما، افزایش بارش و وزش بادهای شدید محدودیت‌های قابل‌توجهی دارد. تحلیل شاخص‌ها نشان داد که TCI بالاترین انطباق را با گردشگری تابستانی دارد، درحالی‌که WCI و اولگی محدودیت‌های زمستانی را مشخص می‌کنند. همچنین، میزان بارش در پاییز و زمستان تأثیر منفی چشمگیری بر آسایش گردشگران دارد، و برنامه‌ریزی برای توسعه گردشگری در این دوره نیازمند اقدامات ویژه زیرساختی است. به‌منظور مدیریت فصلی گردشگری و توسعه پایدار اکوتوریسم، تجهیز مناطق گردشگری به امکانات گرمایشی، طراحی تقویم گردشگری فصلی و تطبیق برنامه‌های گردشگری با شرایط اقلیمی پیشنهاد می‌شود. همچنین، مشارکت جوامع محلی در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های گردشگری، علاوه بر تقویت اقتصاد محلی، می‌تواند نقش مهمی در حفاظت از منابع طبیعی و بهینه‌سازی سیاست‌های گردشگری فصلی ایفا کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری از شاخص‌های اقلیم‌گردشگری، می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، افزایش کارایی گردشگری و توسعه پایدار مناطق مستعد گردشگری کمک کند.