برآورد میانگین ماهانه دمای کمینه و بیشینه هوا با استفاده از داده‌های دمای رویه زمین سنجنده مودیس (MODIS LST) در استان یزد

نویسندگان

1 دکترای آب و هواشناسی - رییس گروه توسعه هواشناسی کاربردی، اداره کل هواشناسی یزد، یزد، ایران.

doi
10.30467/nivar.2024.449005.1285
چکیده

پایش پیوسته دما در محیط‌های دوردست، مانند مناطق کوهستانی و بیابانی با توجه به توزیع ناکافی و یا پراکنده ایستگاه‌های هواشناسی و همچنین پیچیدگی درونیابی داده‌های ایستگاهی موجود با محدودیت مواجه است. به همین دلیل استفاده از داده‌های سنجش‌ازدور ماهواره‌ای در سالیان اخیر افزایش فزاینده‌ای داشته است. در این مطالعه، از داده‌های روزانه دمای رویه زمین (روز و شب) به‌دست‌آمده از سنجنده مودیس آکوا در بازه زمانی 18 ساله با قدرت تفکیک یک کیلومتر و همچنین داده‌های 11 ایستگاه همدیدی، برای برآورد دمای هوا در استان یزد استفاده شد. واکاوی رابطه بین میانگین ماهانه دمای رویه زمین (روز/ شب) و میانگین ماهانه دمای هوا (بیشینه/ کمینه) حاکی از همبستگی قوی بین آن‌ها بود. مقادیر ضریب تعیین (R2) بین دمای رویه زمین روزهنگام و دمای بیشینه هوا از 989/0 تا 997/0 و برای دمای رویه زمین شب هنگام و دمای کمینه هوا از 991/0 تا 999/0 متغیر است. بنابراین با توجه به پوشش فضایی خوب داده‌های دمای رویه زمین سنجنده مودیس، می‌توان با استفاده از معادله رگرسیون خطی دمای هوا را برای یاخته‌های مختلف استان یزد محاسبه کرد. علاوه بر این نتایج حاکی از آن بود که مقادیر آماره RMSE در شب بسیار کوچکتر از مقادیر آن در روز بود. بنابراین بازیابی دمای رویه زمین به هنگام شب نسبت به داده‌های روز، با دقت بسیار بهتری امکان‌پذیر می باشد. یافته‌های پژوهش حاضر همچنین نشان داد که دمای هوای برآورد شده و دمای رویه زمین دارای چرخه‌های فصلی مشابه هستند. اگرچه اختلاف این دو متغیر در روز بیشتر از شب است. این تفاوت‌ها بین دمای هوا و دمای رویه در فصل تابستان (ژوئن تا آگوست) افزایش می‌یابد.