مطالعه تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات مورفولوژیک در لاینهای ذرت (.Zea mays L) تحت شرایط بهینه و تنش کمبود فسفر
نویسندگان
1 دانشجوی سابق دکتری، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
3 استاد، گروه خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
4 دانشیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.22077/escs.2025.8392.2318چکیده
فسفر یک منبع ضروری و غیر قابل تجدید است که برای بهرهوری محصولات در سراسر جهان حیاتی است. فسفر در طبیعت غیر متحرک است و بنابراین، شناسایی ژنوتیپهای جدید با جذب و استفاده کارآمد از فسفر در یک محیط با فسفر ناکافی بسیار مهم است. در این تحقیق، تنوع ژنتیکی 93 لاین خالص ذرت با استفاده از صفات مورفولوژیک تحت شرایط بهینه و تنش کمبود فسفر در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلدانی بررسی شد. نتایج نشان داد که تنش کمبود فسفر باعث کاهش معنیدار میانگین صفات مورفولوژیک شد. نتایج رگرسیون گام به گام و تجزیه علیت نشان داد که تحت شرایط بهینه؛ صفات وزن بلال بدون غلاف، وزن چوب بلال، قطر بلال، قطر چوب بلال، طول بلال و تعداد برگ بالای بلال و تحت شرایط تنش کمبود فسفر؛ صفات وزن بلال بدون غلاف، طول بلال، قطر بلال، وزن صد دانه و عملکرد بیولوژیک مهمترین صفات مؤثر بر عملکرد دانه بودند. در تجزیه خوشهای، لاینهای ذرت در شرایط بهینه در سه خوشه و تحت شرایط تنش کمبود فسفر در دو خوشه گروهبندی شدند. در هر دو شرایط بهینه و تنش کمبود فسفر، خوشه اول شامل لاینهایی با عملکرد بالا بود که میتوان در پروژههای تولید هیبریدهای ذرت متحمل به تنش کمبود فسفر استفاده نمود. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل عاملی، صفات عملکرد دانه، وزن بلال با غلاف، وزن بلال بدون غلاف و ارتفاع تا تاسل که میزان اشتراک بالایی در هر دو شرایط بهینه و تنش کمبود فسفر داشتند، به-عنوان صفات کلیدی جهت انتخاب لاینهای متحمل به تنش کمبود فسفر معرفی میشوند.
