فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کینوا (Chenopodium quinoa) یک دانه فراسودمند باارزش غذایی بالا محسوب می­شود که متحمل به تنش­های شوری و خشکی است. به‌منظور بررسی عملکرد و اجزای عملکرد ارقام مختلف کینوا تحت تأثیر تنش خشکی، آزمایشی به‌صورت اسپلیت‌پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1402 در شهر زرند اجرا شد. رژیم آبیاری به‌عنوان عامل اصلی در سه سطح شامل آبیاری کامل، تنش خشکی متوسط و تنش خشکی شدید (به ترتیب معادل 100، 50 و 25 درصد نیاز آبی گیاه) و ارقام کینوا به‌عنوان عامل فرعی در چهار سطح (شامل ارقام رحمت، صدوق و تیتیکاکا و یک لاین در دست معرفی دانه قرمز با کد NSRCQG) موردبررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد مطلق دانه در شرایط تنش خشکی شدید مربوط به رقم رحمت (275 گرم در مترمربع) و در تنش متوسط (641 گرم در مترمربع) و بدون تنش (391 گرم در مترمربع) مربوط به رقم صدوق بود. میزان کاهش عملکرد در شرایط تنش شدید در رحمت و لاین دانه قرمز کمتر از دو رقم دیگر بود. تنش خشکی به‌شدت بر سایز دانه تأثیر گذاشت و با افزایش تنش سایز دانه‌ها یک طبقه ریزتر شدند و ارقامی که دارای دانه­ های ریزتری هستند از تنش شدید خسارت بیشتری بر عملکرد دانه داشت. بررسی همبستگی بین صفات نشان داد که صفاتی که بیشترین تأثیر را بر عملکرد دانه داشتند شامل وزن پانیکول، وزن هزار دانه، زیست‌توده، سایز دانه درشت بودند و همبستگی مثبت و معنی­داری در سطح 0.1 درصد داشتند و درصد دانه ­های ریز همبستگی منفی و معنی ­دار با عملکرد دانه داشتند. میزان ساپونین با هیچ‌یک از صفات اندازه ­گیری شده همبستگی معنی ­دار نداشت. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی هم نشان داد که زیست‌توده، وزن پانیکول، قطر قسمت بالای ساقه، وزن هزار دانه، طول پانیکول و سایز دانه درشت در جهت مثبت بیشترین تأثیر را بر مؤلفه عملکرد دانه داشتند. با توجه به نتایج این تحقیق جهت گزینش لاین­ها در شرایط تنش خشکی، بررسی صفات سایز دانه و عملکرد مطلق در سطح تنش 50 درصد نیاز آبی قابل توصیه است.