بررسی خصوصیات جوانه زنی و شاخص های تحمل به تنش کادمیوم در برخی گونه های گیاه فیسالیس (.Physalis spp)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربتحیدریه، تربتحیدریه
2 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربتحیدریه، تربتحیدریه
3 دانشجوی کارشناسی ارشد تولید محصولات گلخانه ای، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربتحیدریه، تربتحیدریه
4 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربتحیدریه، تربتحیدریه
doi
10.22077/escs.2025.8718.2332چکیده
به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف کادمیوم بر خصوصیات جوانهزنی و آستانه تحمل برخی گونه های گیاه فیسالیس به تنش کادمیوم، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در سال 1403 اجرا شد. فاکتور اول شامل 6 سطح کادمیوم (صفر، 60، 120، 240، 500 و 750 میکرومولار) و فاکتور دوم شامل سه گونه فیسالیس (بنفش؛ Physalis ixocarpa، زرد؛ Physalis philadelphic و سبز؛ Physalis peruviana) بود. استفاده از کادمیوم در سطوح پایین باعث افزایش معنی دار سرعت و درصد جوانه زنی شد که میتواند به دلیل تحریک جوانه زنی در بذر باشد. اما، کاربرد کادمیوم در سطوح بالا تأثیر منفی بر کلیه خصوصیات جوانه زنی گونه های مورد بررسی داشت. تنش کادمیوم در سه گونه بنفش، زرد و سبز به ترتیب در سطح 500 میکرومولار منجر به کاهش 76، 83 و 66 درصدی وزن گیاهچه نسبت به شرایط عدم تنش شد. در تمامی گونه های فیسالیس، با افزایش شدت تنش کادمیوم، محتوی پرولین افزایش یافت. به طوری که در سطح 500 میکرومولار کادمیوم، میزان پرولین نسبت به شرایط مطلوب در گونه های بنفش، سبز و زرد به ترتیب 9، 17 و 23 درصد افزایش یافت. میزان کلروفیل a، b و کارتنوئید در سطح کاربرد 60 میکرومولار کادمیوم بالاترین مقدار را در هر سه گونه دارا بود، ولی، با افزایش غلظت کادمیوم، به طور معنی داری از محتوی این رنگیزه های فتوسنتزی کاسته شد. درصد حساسیت به تنش کادمیوم در گونه های بنفش، سبز و زرد به ترتیب حدود 16، 66 و 71 درصد بود. مقایسه شاخص تحمل نشان داد گونه های بنفش و زرد به ترتیب بیشترین و کمترین تحمل به تنش کادمیوم را شامل شدند. بهطورکلی، نتایج نشان داد که کلیه گونه های فیسالیس تا سطح تنش کادمیوم 500 میکرومولار را تحمل کردند، اما از این سطح به بالا گیاهچه رشد نکرد. گونه زرد حساسترین، گونة سبز محتملتر از رقم زرد و گونه بنفش مقاوم ترین گونه به تنش کادمیوم بودند.