بررسی خصوصیات جوانه ‏زنی و شاخص ‏های تحمل به تنش کادمیوم در برخی گونه‏ های گیاه فیسالیس (.Physalis spp)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه

2 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه

3 دانشجوی کارشناسی ارشد تولید محصولات گلخانه ای، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه

4 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت‌حیدریه، تربت‌حیدریه

doi
10.22077/escs.2025.8718.2332
چکیده

به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف کادمیوم بر خصوصیات جوانه‌زنی و آستانه تحمل برخی گونه ‏های گیاه فیسالیس به تنش کادمیوم، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در سال 1403 اجرا شد. فاکتور اول شامل 6 سطح کادمیوم (صفر، 60، 120، 240، 500 و 750 میکرومولار) و فاکتور دوم شامل سه گونه فیسالیس (بنفش؛ Physalis ixocarpa، زرد؛ Physalis philadelphic و سبز؛ Physalis peruviana) بود. استفاده از کادمیوم در سطوح پایین باعث افزایش معنی ‏دار سرعت و درصد جوانه ‏زنی شد که می‏تواند به دلیل تحریک جوانه ‏زنی در بذر باشد. اما، کاربرد کادمیوم در سطوح بالا تأثیر منفی بر کلیه خصوصیات جوانه ‏زنی گونه‏ های مورد بررسی داشت. تنش کادمیوم در سه گونه بنفش، زرد و سبز به ترتیب در سطح 500 میکرومولار منجر به کاهش 76، 83 و 66 درصدی وزن گیاهچه نسبت به شرایط عدم تنش شد. در تمامی گونه‏ های فیسالیس، با افزایش شدت تنش کادمیوم، محتوی پرولین افزایش یافت. به‏ طوری‏ که در سطح 500 میکرومولار کادمیوم، میزان پرولین نسبت به شرایط مطلوب در گونه ‏های بنفش، سبز و زرد به ترتیب 9، 17 و 23 درصد افزایش یافت. میزان کلروفیل a، b و کارتنوئید در سطح کاربرد 60 میکرومولار کادمیوم بالاترین مقدار را در هر سه گونه دارا بود، ولی، با افزایش غلظت کادمیوم، به ‏طور معنی‏ داری از محتوی این رنگیزه ‏های فتوسنتزی کاسته شد. درصد حساسیت به تنش کادمیوم در گونه ‏های بنفش، سبز و زرد به ترتیب حدود 16، 66 و 71 درصد بود. مقایسه شاخص تحمل نشان داد گونه ‏های بنفش و زرد به ‏ترتیب بیشترین و کمترین تحمل به تنش کادمیوم را شامل شدند. به‌طورکلی، نتایج نشان داد که کلیه گونه‏ های فیسالیس تا سطح تنش کادمیوم 500 میکرومولار را تحمل کردند، اما از این سطح به بالا گیاهچه رشد نکرد. گونه زرد حساس‏ترین، گونة سبز محتمل‌تر از رقم زرد و گونه بنفش مقاوم ترین گونه‏ به تنش کادمیوم بودند.