فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از رویدادهای جوی که به‌ویژه در سال‌های اخیر در منطقه غرب آسیا مشاهده شده است، وقوع هم‌زمان بارش برف یا باران به همراه پدیده گردوخاک است. در روزهای 5 تا 10 ماه مه سال 2024 گذر جبهه‌های جوی وابسته به سامانه‌های کم‌فشار حاکم بر منطقه غرب آسیا در برخی مناطق سبب وقوع بارش شدید و در مناطق دیگر به صورت هم زمان سبب رخداد توفان‌های گردوخاک شدند. هدف از این مطالعه، بررسی همه جانبه این رخدادهای جوی هم‌زمان است. به این منظور از مجموعه‌ای از داده‌ها و محصولات ماهواره‌ای و داده‌های بازتحلیل استفاده شد. از آنجا که پیش‌بینی این پدیده‌ها امری دشوار است، خروجی مدل WRF-Chem به منظور ارزیابی کیفی پیش‌بینی گردوخاک و ابرناکی در منطقه، مورد بررسی قرار گرفت. در روز 5 مه سال 2024، جبهه مختلط وابسته به سامانه کم‌فشار، شرق تا مرکز ترکیه را درنوردید. در این روز جبهه‌های سرد و گرم گسترهای از شرق دریای سیاه تا شمال دریای سرخ را پوشش دادند. جبهه گرم این مرکز کم‌فشار از شرق دریای سیاه تا شمال خزر امتداد داشت. یک جبهه سرد در شمال‌غربی ایران و جبهه‌های سرد و گرمی در شمال عربستان و مناطق مرزی این کشور با عراق و سوریه وجود داشت. در ادامه با حرکت سامانه‌های کم‌فشار به سمت شرق و شمال‌شرقی، جبهه‌های مرتبط با آن‌ها نیز جابجا شدند. در این بازه زمانی، از یک طرف وزش بادهای شدید ناشی از حضور جبهه‌های سرد بر روی عراق، سوریه، شمال عربستان، ترکمنستان، جنوبغرب و مرکز ایران و از طرف دیگر حضور سامانه‌های کم‌فشار گرمایی بر روی عربستان و نیمه جنوبی پاکستان موجب گسیل گردوخاک در منطقه شد. نقشه رطوبت نسبی به همراه خطوط جریان تراز 700هکتوپاسکال انتقال رطوبت از شرق دریای مدیترانه، دریای سیاه و دریای خزر در عرض‌های جغرافیایی بالاتر و از دریای سرخ، دریای عرب، خلیج‌فارس، دریای عمان و شمال اقیانوس هند در عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر را نشان دادند که در حضور جبهه‌های جوی و حرکات صعودی ناشی از ناپایداری، سبب بارش باران در بخش‌هایی از منطقه شد. گرادیان شدید رطوبت در منطقه در این مورد مطالعاتی سبب وقوع هم زمان پدیده های گردوخاک و باران در مناطق مجاور هم شد. خروجی مدل WRF-Chem نشان داد که این مدل در این مورد مطالعاتی در پیش‌بینی 48 ساعته خود تا حدودی توانسته وقوع هم‌زمان پدیده گردوخاک و بارش را پیش‌بینی کند. الگوی بارش و گردوخاک در خروجی مدل WRF-Chem تشابه زیادی با محصولات ماهواره‌ای دارد.