اثر توأم تلقیح با قارچ مایکوریزا و کاربرد سالیسیلیک اسید بر صفات فیزیولوژیکی و برخی صفات رشد در گیاه اسفناج (.Spinacia oleracea L) در شرایط تنش خشکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اکوفیزیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شمال، تهران

2 دانشیار مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه شاهد، تهران

3 استادیار، هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران

4 استاد، هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران شمال، تهران

doi
10.22077/escs.2026.8946.2342
چکیده

تنش خشکی یکی از تهدید‌های جدی برای تولید محصولات زراعی است. ایجاد استرس اکسیداتیو باعث کاهش قابل توجه رشد و عملکرد محصول می شود. قارچ‌های میکوریزی آربوسکولار (AMF) یکی از مهم‌‌ترین محرک‌های پویایی اکوسیستم خاک هستند. AMF رشد و نمو گیاهان را با با کاهش اثرات نامطلوب تنش غیرزیستی بهبود می بخشد. به منظور بررسی اثر تلقیح با قارچ مایکوریزا و کاربرد سالسیلیک اسید بر صفات آنتی‌اکسیدانی و محتوای پرولین در گیاه اسفناج (Spinacia oleracea L.) در شرایط تنش خشکی آزمایشی به صورت فاکتوریل با دو سطح تنش خشکی (عدم تنش و تنش خشکی) و دو سطح قارچ مایکوریزا (عدم تلقیح و تلقیح با قارچ مایکوریزا) و کاربرد سالسیلیک اسید در دو سطح (مصرف، عدم مصرف) با سه تکرار انجام گرفت. براساس نتایج صفات مورفولوژیکی اسفناج از جمله ارتفاع بوته، تعداد برگ و شاخص سطح برگ تحت تاثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفتند، به طوری که تنش خشکی باعث کاهش صفات مذکور شده و کاربرد قارچ مایکوریزا و کاربرد سالسیلیک اسید این صفات را به ترتیب 36، 41 و 66 درصد نسبت به شرایط تنش خشکی افزایش داد. نتایج همچنین نشان داد که تلقیح با قارچ مایکوریزا و کاربرد سالسیلیک اسید در شرایط تنش خشکی از طریق افزایش پرولین باعث افزایش مقاومت گیاه به تنش خشکی شدند. بیشترین فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز (2.1، 2.5 و 2.8 واحد آنزیم بر دقیقه بر میلی‌گرم پروتئین) نیز در شرایط تنش خشکی و کاربرد سالسیلیک اسید و تلقیح با قارچ مایکوریزا بدست آمد. در این پژوهش همچنین کاربرد قارچ مایکوریزا تا حد قابل مشاهده‌ای محتوای مالون‌دی آلدئید را کاهش داد.