تأثیر سطوح مختلف زئولیت بر خصوصیات فیزیولوژیک و زراعی کاملینا (.Camelina sativa L) تحت دوره‎ های آبیاری کامل و تنش قطع آبیاری

نویسندگان

1 استاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 استادیار گروه مهندسی کشاورزی، دانشگاه ملی مهارت، تهران

3 دانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی‌آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول

doi
10.22077/escs.2026.8964.2344
چکیده

تحقیق حاضر با هدف بررسی تأثیر کاربرد مقادیر مختلف زئولیت بر خصوصیات فیزیولوژیک و زراعی کاملینا تحت شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی در شرایط آب‌وهوایی کرج در سال‎های 1397-1398 و 1399-1398 انجام شد. آزمایش به ‎صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمار زئولیت در چهار سطح (صفر، 5، 10 و 15 تن در هکتار) و آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری از مرحله کپسول‎ دهی و قطع آبیاری از مرحله گل‎دهی) بودند. نتایج نشان داد هر دو تیمار قطع آبیاری باعث کاهش محتوای نسبی آب، محتوای کلروفیل (a و b و کل)، درصد روغن و عملکرد دانه کاملینا شد درحالی‌که مقاومت روزنه ‎ای، میزان کربوهیدرات و پرولین برگ کاملینا تحت شرایط قطع آبیاری از مراحل کپسول‎ دهی و گل‎دهی نسبت به آبیاری کامل به طور معنی‎ داری افزایش یافتند. کاربرد زئولیت در هر سه رژیم آبیاری کاهش میزان مقاومت روزنه ‎ای، کربوهیدرات و پرولین برگ را در کاملینا در پی داشت درحالی‎که میزان محتوای نسبی آب برگ، محتوای کلروفیل (a و b و کل)، درصد روغن و عملکرد دانه در پاسخ به کاربرد زئولیت تحت رژیم‎های مختلف آبیاری افزایش نشان داد. بیشترین میزان عملکرد دانه (2057 کیلوگرم در هکتار) و محتوی روغن (30.55 درصد) کاملینا در تیمار کاربرد 15 تن زئولیت تحت شرایط آبیاری کامل به دست آمد درحالی‎که کمترین مقدار عملکرد دانه (390.67 کیلوگرم در هکتار) و محتوی روغن (25.22 درصد) به تیمار قطع آبیاری از مرحله گل‎دهی و عدم کاربرد زئولیت تعلق داشت. به‌طورکلی یافته‎های این تحقیق نشان داد کاربرد زئولیت بخصوص تحت شرایط قطع آبیاری با کاهش اثرات مخرب تنش خشکی، موجب بهبود رشد بوته ‎های کاملینا و افزایش تولید می‎شود؛ درنهایت کاربرد 10 تن زئولیت در هکتار تحت شرایط آبیاری کامل و 15 تن زئولیت در هکتار تحت شرایط قطع آبیاری از مراحل گل‎دهی و کپسول دهی توصیه می‎گردد.