مطالعه موردی شاخص گرمایی(HI) و دمای مؤثر(ET) و نقشه‌های پهنه‌بندی آنها با استفاده از داده‌های پیش‌یابی سامانه پیش‌بینی جهانی GFS در استان گیلان

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد هواشناسی، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانش آموخته دکتری هواشناسی، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دبیرآموزش و پرورش

doi
10.30467/nivar.2025.479231.1308
چکیده

مسائل مربوط به آسایش، عدم آسایش اقلیمی و تأثیر آن بر سلامت انسان از دلایلی هستند که سبب شده تا ارزیابی و پایش محیط گرمایی به‌صورت مؤثر و عملی به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین موضوعات در هواشناسی زیستی انسان مطرح باشد. احساس انسان نسبت به محیط اطرافش را نمی‌توان از طریق بررسی تنها یکی از عوامل جوی مانند دما، رطوبت نسبی یا باد بیان کرد، زیرا ترکیب این عوامل است که بر انسان تاثیر می گذارد. ویژگی اقلیمی شرجی استان گیلان باعث می‌شود که حتی دماهای به نسبت پایین‌تر که شاید در مناطق دیگر شرایط آسایشی سختی ایجاد نکند، در این منطقه آسایش گرمایی را به وضعیت هشدار تبدیل کند. در این مقاله مطالعه موردی محاسبه شاخص‌ گرمایی (Heat Index) و دمای مؤثر(Effective Temperature) در استان گیلان با استفاده از داده‌های پیش‌یابی مدل GFS با تفکیک افقی 25/0 درجه در دو راستای مداری و نصف‌النهاری و گام زمانی سه ساعته انجام شده است. تحلیل نقشه‌های همدیدی نشان‌دادکه در این مورد مطالعاتی، توده هوای گرم در استان گیلان استقرار داشته است. همچنین نتیجه محاسبات، هشدار شاخص گرمایی در بخش‌هایی از منطقه مورد مطالعه را برای روز مورد نظر برای مناطقی از استان هشدار درجه دوم براورد کرد. هشدار گرمایی دمای مؤثر برای مناطقی از استان هشدار درجه سوم را براورد کرد. این مقادیر با مقادیر دما و رطوبت همخوانی داشته و نقشه-های مربوط به شاخص‌های گرمایی به خوبی هشدارهای مربوط را نشان می‌دهند. با توجه به اینکه در استان گیلان رطوبت نسبی به دلیل وجود رطوبت زیاد به نسبت بسیاری از مناطق کشور بیشتر است، به‌رغم دماهای نسبتا پایین‌تر، دمای احساسی در این منطقه مقادیر نسبی بیشتری را شامل می‌شود و هشدارهای مربوط به شاخص‌ها در آن با هشدار بسیاری از مناطق گرم کشور یکسان است.