ارزیابی واکنشهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه ماش (Vigna radiata L.) به غلظتهای مختلف علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن (توتال®) در شرایط کاربرد و عدم کاربرد ماده آلی
نویسندگان
1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند
2 دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، واحد گلبهار
3 دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، واحد گلبهار
doi
10.22034/ijws.2025.135606چکیده
بهمنظور مطالعه تاثیر غلظتهای مختلف علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن در شرایط کاربرد و عدم کاربرد ماده آلی در خاک بر ویژگیهای رشدی و بیوشیمیایی گیاه زراعی ماش، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه آزاد اسلامی نیشابور انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل غلظت علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن در شش سطح (صفر، 10، 15، 20، 25 و 30 گرم ماده موثره در هکتار معادل بهترتیب صفر، 20، 30، 40، 50، و 60 میکروگرم در هر گلدان حاوی 4500 گرم خاک) و ماده آلی خاک در دو سطح (عدم کاربرد ماده آلی و کاربرد چهار درصد ماده آلی) بودند. اندازهگیری صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی شامل مقدار کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، پرولین، فعالیت آنزیم کاتالاز، سوپراکسیددیسموتاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتاتسینتاز، 45 روز پس از سبزشدن گیاه (شروع گلدهی) انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخصهای اندازهگیریشده برگ شامل کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، پرولین، فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتاتسینتاز بهصورت معنیداری (p<0.01) تحتتاثیر غلظت علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن قرار گرفتند. افزایش غلظت علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن در خاک منجر به کاهش شاخصهای کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتاتسینتاز برگ و افزایش معنیدار پرولین برگ شد. علاوهبراین اثر غلظت علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن بر پرولین، کاتالاز، پراکسیداز و استولاکتاتسینتاز ریشه معنیدار بود. افزایش غلظت علفکش منجر به افزایش پرولین و کاتالاز ریشه و کاهش پراکسیداز و استولاکتاتسینتاز ریشه شد. باتوجهبه نتایج این آزمایش علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن منجر به تنش اکسیداتیو در ماش شد. بنابراین باتوجهبه اثرات نامطلوب علفکش متسولفورونمتیل + سولفوسولفورن، گیاه ماش به این علفکش تا حدودی حساس بوده که این نکته باید در مدیریت شیمیایی علفهایهرز در ماش مورد توجه قرار گیرد.