ارزیابی واکنش‌های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه ماش (Vigna radiata L.) به غلظت‌های مختلف علف‌کش متسولفورون‌متیل + سولفوسولفورن (توتال®) در شرایط کاربرد و عدم کاربرد ماده آلی

نویسندگان

1 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند

2 دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، واحد گلبهار

3 دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، واحد گلبهار

doi
10.22034/ijws.2025.135606
چکیده

به‌منظور مطالعه تاثیر غلظت‌های مختلف علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن در شرایط کاربرد و عدم کاربرد ماده آلی در خاک بر ویژگی‌های رشدی و بیوشیمیایی گیاه زراعی ماش، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه آزاد اسلامی نیشابور انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل غلظت علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن در شش سطح (صفر، 10، 15، 20، 25 و 30 گرم ماده موثره در هکتار معادل به­ترتیب صفر، 20، 30، 40، 50، و 60 میکروگرم در هر گلدان حاوی 4500 گرم خاک) و ماده آلی خاک در دو سطح (عدم کاربرد ماده آلی و کاربرد چهار درصد ماده آلی) بودند. اندازه‌گیری صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی شامل مقدار کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، پرولین، فعالیت آنزیم کاتالاز، سوپراکسیددیسموتاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتات­سینتاز، 45 روز پس از سبزشدن گیاه (شروع گلدهی) انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخص‌های اندازه‌گیری­شده برگ شامل کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، پرولین، فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتات­سینتاز به‌صورت معنی‌داری (p<0.01) تحت­تاثیر غلظت علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن قرار گرفتند. افزایش غلظت علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن در خاک منجر به کاهش شاخص‌های کلروفیل a و b، کاروتنوئیدها، فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداز و آنزیم استولاکتات­سینتاز برگ و افزایش معنی‌دار پرولین برگ شد. علاوه­بر­این اثر غلظت علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن بر پرولین، کاتالاز، پراکسیداز و استولاکتات­سینتاز ریشه معنی‌دار بود. افزایش غلظت علف‌کش منجر به افزایش پرولین و کاتالاز ریشه و کاهش پراکسیداز و استولاکتات­سینتاز ریشه شد. با­توجه­به نتایج این آزمایش علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن منجر به تنش اکسیداتیو در ماش شد. بنابراین با­توجه­به اثرات نامطلوب علف‌کش متسولفورون­متیل + سولفوسولفورن، گیاه ماش به این علف‌کش تا حدودی حساس بوده که این نکته باید در مدیریت شیمیایی علف‌های­هرز در ماش مورد توجه قرار گیرد.