بررسی تغییرات نمایه های فرین بارش ایران در دو دوره نرمال اقلیمی 1981-2010 و 1991-2020

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده اقلیم شناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو،

2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

3 پژوهشکده اقلیم شناسی، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو،

doi
10.30467/nivar.2024.428907.1275
چکیده

بارش ازجمله متغیرهای بسیار مهم اقلیمی است که تغییرات آن پیامدهای مختلفی از نظر محیطی، اقتصادی و اجتماعی به دنبال دارد. مقادیر فرین بارش می‌تواند به صورت سیل و خشکسالی و با ناهنجاری‌ها و پیامدهای محیطی- انسانی قابل توجهی رخ دهد. لذا مطالعه تغییرپذیری، تغییر رفتار و واکاوی مقادیر حدی بارش از اهمیت خاصی در مدیریت بخش‌های مختلف نظیر کشاورزی، منابع آب، شهرسازی و حمل و نقل برخودار است. در این مطالعه به منظور بررسی مقادیر حدی بارش، روند نمایه‌های فرین ۴4 ایستگاه سینوپتیک‌ کشور برای دو دوره‌ی نرمال اقلیمی اخیر 1981-2010 و 1991-2020 محاسبه و مقایسه شدند. برای این منظور، بعد از کنترل کیفیت و همگن‌سازی داده‌ها، رفتار 4 نمایه فرینPRCPTOT95 ، PRCPTOT99، R10MM و R20MM، بررسی شد. بررسی روند بارش‌های سنگین در دو دوره نشان داد، شرق و شمال غربی کشور بیشتر روندهای نزولی و دامنه‌های زاگرس و شمال کشور بیشتر روندهای صعودی را تجربه کرده‌اند. روند افزایشی در دوره دوم در شمال کشور بیشتر شده و روند کاهشی غرب کشور نیز در دوره دوم کمتر شده‌ است. بررسی میانگین نمایه‌های فرین در دو دوره نشان داد که بارش‌های سنگین در دوره دوم در سواحل دریای خزر، دامنه‌های زاگرس و جنوب کشور افزایش و در شرق کشور کاهش داشته-است.