بررسی روند تغییرات اقلیمی در دشت نیشابور بر اساس نمایههای فرین دمایی و بارشی (1992-2021)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران.
2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.30467/nivar.2024.446447.1284چکیده
در سالهای اخیر به دلیل کاهش میزان بارندگی، توجه به تغییرات اقلیمی و به دنبال آن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و خسارتهای مالی مربوط به رویدادهای فرین جوی اهمیت زیادی پیدا کرده است. بنابراین بررسی روند تداوم نمایههای فرین جوی و بارندگی در دوره آماری بلند مدت و تعیین اقلیم یک منطقه در مناطق مختلف کشور ضروری است. در این پژوهش 28 نمایه فرین هواشناسی و بارندگی براساس اسناد IPCC محاسبه و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج بیانگر آن است که نمایههای SU، TR، TXx، TNx، ID، TXn، ETR و DTR در سطح اطمینان 99%، نمایههای SDII و R10mm در سطح اطمینان 95% و نمایههای TN90p، WSDI، FD، R95p و PRCPTOT در سطح اطمینان 90% معنیدار هستند. در این پژوهش دیده شد که بارشها باتوجه به روند نمایههای فرین گرم، سرد و بارش عموما کوتاهتر و شدیدتر شدهاند. در چنین شرایطی بخش بیشتری از بارندگی تبدیل به رواناب شده و به سرعت از دسترس گیاه خارج میشود. افزایش نمایههای فرین گرم و سرد موجب تغییر جنس بارشها از برف به باران شده که موجب کاهش فرصت ذخیرهسازی آب حاصل از بارش و همچنین افزایش تبخیر، تعرق و از دست رفتن سریعتر منابع آب تجدیدپذیر میشود. در نهایت ارتباط روند این نمایهها با طبقهبندیهای اقلیمی به روش دومارتن و اقلیمنمای آمبرژه برای دشت نیشابور بررسی و تحلیل شد و نتایج نشان داد که این دو روش طبقهبندی با روند نمایههای فرین منطبق نیستند و نیاز است استفاده از آنها بومیسازی شود