بررسی روند تغییرات اقلیمی در دشت نیشابور بر اساس نمایه‌های فرین دمایی و بارشی (1992-2021)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران.

2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.30467/nivar.2024.446447.1284
چکیده

در سال‏های اخیر به دلیل کاهش میزان بارندگی، توجه به تغییرات اقلیمی و به دنبال آن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و خسارت‏های مالی مربوط به رویدادهای فرین جوی اهمیت زیادی پیدا کرده است. بنابراین بررسی روند تداوم نمایه‏های فرین جوی و بارندگی در دوره آماری بلند مدت و تعیین اقلیم یک منطقه در مناطق مختلف کشور ضروری است. در این پژوهش 28 نمایه فرین هواشناسی و بارندگی براساس اسناد IPCC محاسبه و مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج بیانگر آن است که نمایه‌های SU، TR، TXx، TNx، ID، TXn، ETR و DTR در سطح اطمینان 99%، نمایه‏های SDII و R10mm در سطح اطمینان 95% و نمایه‏های TN90p، WSDI، FD، R95p و PRCPTOT در سطح اطمینان 90% معنی‏دار هستند. در این پژوهش دیده شد که بارش‌ها باتوجه ‏به روند نمایه‏های فرین گرم، سرد و بارش عموما کوتاه‌تر و شدیدتر شده‌اند. در چنین شرایطی بخش بیشتری از بارندگی تبدیل به رواناب شده و به سرعت از دسترس گیاه خارج می‏شود. افزایش نمایه‏های فرین گرم و سرد موجب تغییر جنس بارش‏ها از برف به باران شده که موجب کاهش فرصت ذخیره‏سازی آب حاصل از بارش و همچنین افزایش تبخیر، تعرق و از دست رفتن سریع‏تر منابع آب تجدیدپذیر می‏شود. در نهایت ارتباط روند این نمایه‏ها با طبقه‏بندی‏‏های اقلیمی به روش دومارتن و اقلیم‏نمای آمبرژه برای دشت نیشابور بررسی و تحلیل شد و نتایج نشان داد که این دو روش طبقه‏بندی با روند نمایه‏های فرین منطبق نیستند و نیاز است استفاده از آن‏ها بومی‏سازی شود