شناسایی عوامل تأخیر و تعارض‌ها در چرخه حیات پروژه برای ‌پروژه‌ها‌ی صنعتی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی مرند، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی مدیریت ساخت، پردیس بین‌المللی ارس، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.498001.3619
چکیده

در دنیای امروز که پروژه‌های صنعتی به‌عنوان موتور توسعه و پیشرفت اقتصادی شناخته می‌شوند، شناسایی و تحلیل عوامل تأخیر و تعارض‌ها در چرخه حیات این پروژه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. چرخه حیات پروژه شامل مراحل مختلفی از جمله برنامه‌ریزی، اجرا، نظارت و خاتمه است که هر یک می‌توانند تحت‌تأثیر عوامل مختلف داخلی و خارجی قرار گیرند. تأخیرها و تعارض‌ها، چه به‌صورت جداگانه و چه به‌صورت ترکیبی، می‌توانند تأثیرات منفی قابل‌توجهی بر عملکرد پروژه‌ها داشته باشند. در این پژوهش، عوامل تأخیر و تعارض در پروژه‌ها به‌صورت دسته‌بندی‌شده بر اساس فرایندهای مدیریت پروژه و چرخه حیات پروژه تحلیل شده‌اند. دلایل تأخیر و تعارض در پروژه‌های صنعتی ایران و سایر کشورها مورد بررسی قرار گرفته و هر یک در قالب حوزه‌های مختلف مدیریت پروژه طبقه‌بندی و رتبه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که عدم مدیریت دانش پروژه می‌تواند به تأخیرها و تعارض‌ها دامن زده، بهره‌وری را کاهش داده و ریسک‌های پروژه را افزایش دهد. علل تأخیر در پروژه‌های بزرگ صنعتی و نفتی تقریباً مشابه است و تنها میزان تأثیر آنها با توجه به شرایط متفاوت است. در این مقاله تلاش شده است تأخیرها و تعارض‌ها شناسایی و به طور دقیق در چارچوب استاندارد پیکره دانش مدیریت پروژه و فازهای پروژه طبقه‌بندی شود. مطابق نتایج پژوهش حاضر مهم‌ترین دلایل تأخیر و تعارض در حوزه مدیریت دانش پروژه شامل: تأخیر در پرداخت کارفرما؛ برنامه‌ریزی ضعیف؛ تأخیر در تحویل متریال؛ تغییر محدوده؛ ارائه قیمت‌های نامناسب توسط پیمانکاران به‌منظور پیروزی در مناقصه؛ ضعف ارتباطات؛ و ضعف در طراحی در کشورهای مختلف جهان است.