تأثیر مدیریت‌پذیری تغییرات در کاهش تعارضات ذی‌نفعان کلیدی پروژه‌های عمرانی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 دانشجوی مقطع کارشناسی‌ارشد مدیریت‌پروژه و ساخت، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.484856.3550
چکیده

پروژه‌های عمرانی به‌واسطه ماهیت پیچیده و تنوع ذی‌نفعان، همواره در معرض تغییرات متعددی قرار دارند. این تغییرات می‌توانند به‌صورت مستقیم در پروژه اعمال شوند یا تحت تأثیر عوامل محیطی و سازمانی شکل گیرند. یکی از دلایل اصلی بروز تعارضات در این پروژه‌ها، نبود مدیریت مؤثر بر تغییرات است؛ چراکه اعمال اصلاحات بدون بررسی‌های لازم، ممکن است نیازها و انتظارات ذی‌نفعان را تحت تأثیر قرار دهد. در حالی که تغییرات مدیریت‌شده می‌توانند به بهبود عملکرد پروژه منجر شوند، تغییرات کنترل‌نشده زمینه‌ساز تعارضات جدی خواهند بود. تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر مدیریت تغییرات (نظیر شناسایی و توسعه تغییرات سودمند) و ارائه راهکارهایی از جمله طبقه‌بندی و رتبه‌بندی عوامل بر اساس گام‌های مدیریت‌پذیری تغییرات و نیز به‌کارگیری چهار استراتژی پاسخ به آن‌ها، به‌منظور کاهش تنش‌های میان ذی‌نفعان طراحی شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی اجرا شده است. در مرحله کیفی، با بهره‌گیری از نظرات متخصصان، مفاهیم اولیه استخراج و پرسش‌نامه‌ای در ۱۱ محور تدوین گردید. در مرحله کمی، داده‌های حاصل از نظرسنجی میان ذی‌نفعان تحلیل شد. نتایج نشان داد ارزیابی دقیق تغییرات پیش از اجرا، نقش مؤثری در کاهش مقاومت و افزایش تعامل میان ذی‌نفعان دارد. همچنین، مشارکت فعال ذی‌نفعان در تصمیم‌گیری و تعریف دقیق نقش‌ها، از مهم‌ترین عوامل مؤثر در کاهش تعارضات شناخته شد. در نهایت، ۱۱ عامل کلیدی مؤثر بر مدیریت تغییرات شناسایی گردید که در این میان، سه عامل شامل «تغییرات الزامی»، «بررسی ناصحیح اصلاحات» و «خواسته‌های غیرمنطقی کارفرما» بیشترین تأثیر منفی را بر بروز تعارضات داشته‌اند.