ارزیابی کیفی اثربخشی ساخت و ساز ناب با رویکرد فناوری مدلسازی اطلاعات ساخت
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران
2 دانشیار، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران
doi
10.22065/jsce.2025.494949.3620چکیده
صنعت احداث بخش بزرگی از اقتصاد کشور را تشکیل داده است و بسیاری از صنایع و مشاغل به آن وابستگی مستقیم و غیرمستقیم دارند. این صنعت علیرغم پیشرفت فناوریها و ماشینآلات و استانداردها در مدیریت پروژه، به دلیل وجود فعالیتهای فاقد ارزش افزوده و اتلافات فراوان در روند اجرای پروژهها با عدم بهرهوری و سطح کارآمدی پایین روبروست این موضوع باعث افزایش زمان و هزینه مازاد بر برنامهریزی اولیه خواهد شد که علاوه بر کاهش سود پیمانکار باعث به خطر افتادن سرمایهی کارفرما و سایر ذینفعان، پروژهها را با ریسک شکست و عدم دستیابی به اهداف تعیین شده مینماید. در نتیجه حذف اتلافات به عنوان عامل اصلی افزایش زمان و هزینه پروژههای عمرانی امری مهم و ضروری است. این پژوهش به بررسی تأثیر فناوری مدلسازی اطلاعات ساخت و قابلیتهای آن در اثربخشی ساخت و ساز ناب با هدف حذف یا به حداقل رساندن اتلافات پروژههای ساخت میپردازد. این پژوهش با رویکرد مصاحبه ساختاریافته بر اساس ماتریس تصمیم و سپس تحلیل نتایج با روشهای تصمیمگیری چندمعیاره انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان از تأثیر فناوری مدلسازی اطلاعات ساخت بر افزایش اثربخشی ساخت و ساز ناب از جنبههای مختلف دارد. این پژوهش نشان میدهد که مدل سهبعدی BIM توانسته است بسیاری از ریسکهای منشأ اتلافات را حذف یا کاهش دهد، در حالیکه مدلهای پیشرفتهتر مانند مدلهای چهار و پنجبعدی با وجود هزینه و پیچیدگی بیشتر، تأثیر کمتری بر حذف ریسکهای منشأ وقوع اتلافات دارند. همچنین بهکارگیری قابلیتهای فناوری BIM میتواند با کاهش یا حذف ریسکهای ناشی از عدم قطعیت، ناهماهنگی اطلاعات و ضعف در طراحی و برنامهریزی، نقش مؤثری در کاهش اتلافات و بهبود عملکرد پروژههای عمرانی ایفا نماید.