ارزیابی کیفی اثربخشی ساخت و ساز ناب با رویکرد فناوری مدلسازی اطلاعات ساخت

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران

doi
10.22065/jsce.2025.494949.3620
چکیده

صنعت احداث بخش بزرگی از اقتصاد کشور را تشکیل داده است و بسیاری از صنایع و مشاغل به آن وابستگی مستقیم و غیرمستقیم دارند. این صنعت علی‌رغم پیشرفت فناوری‏ها و ماشین‏آلات و استاندارد‏ها در مدیریت پروژه، به دلیل وجود فعالیت‏های فاقد ارزش افزوده و اتلافات فراوان در روند اجرای پروژه‏ها با عدم بهره‏وری و سطح کارآمدی پایین روبروست این موضوع باعث افزایش زمان و هزینه مازاد بر برنامه‏ریزی اولیه خواهد شد که علاوه بر کاهش سود پیمانکار باعث به خطر افتادن سرمایه‏ی کارفرما و سایر ذینفعان، پروژه‏ها را با ریسک شکست و عدم دستیابی به اهداف تعیین شده می‏نماید. در نتیجه حذف اتلافات به عنوان عامل اصلی افزایش زمان و هزینه پروژه‏های عمرانی امری مهم و ضروری است. این پژوهش به بررسی تأثیر فناوری مدل‌سازی اطلاعات ساخت و قابلیت‏های آن در اثربخشی ساخت و ساز ناب با هدف حذف یا به حداقل رساندن اتلافات پروژه‏های ساخت می‏پردازد. این پژوهش با رویکرد مصاحبه ساختاریافته بر اساس ماتریس تصمیم و سپس تحلیل نتایج با روش‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان از تأثیر فناوری مدل‌سازی اطلاعات ساخت بر افزایش اثربخشی ساخت و ساز ناب از جنبه‏های مختلف دارد. این پژوهش نشان می‏دهد که مدل سه‌بعدی BIM توانسته است بسیاری از ریسک‌های منشأ اتلافات را حذف یا کاهش دهد، در حالی‌که مدل‌های پیشرفته‌تر مانند مدل‌های چهار و پنج‌بعدی با وجود هزینه و پیچیدگی بیشتر، تأثیر کمتری بر حذف ریسک‌های منشأ وقوع اتلافات دارند. همچنین به‌کارگیری قابلیت‌های فناوری BIM می‌تواند با کاهش یا حذف ریسک‌های ناشی از عدم قطعیت، ناهماهنگی اطلاعات و ضعف در طراحی و برنامه‌ریزی، نقش مؤثری در کاهش اتلافات و بهبود عملکرد پروژه‌های عمرانی ایفا نماید.