فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به دنبال دگرگونی‌های مهم جهان عرب در دو قرن گذشته، تلاش متفکران منطقه برای شناخت تمدن غرب و دلایل کامیابی‌های متعدد و مداوم آن شدت گرفت. دستیابی به چنین شناختی به طور طبیعی مستلزم شناخت رابطه «خود» و «دیگری» و بازخوانی میراث عربی-اسلامی بود. هشام شرابی (۲۰۰۵-۱۹۲۷) از جمله روشنفکران صاحب نام معاصر است که کوشیده است با بحث (پدر‌سالاری جدید) در این زمینه تصویری دقیق و واقع‌بینانه از وضعیت نظام‌های سیاسی عربی و موانع پیش رو ارائه دهد. از دید وی، پدرسالاری جدید نه وضعیتی مدرن است و نه سنتی، بلکه امر مدرن و پدرسالار با هم‌ اتحادی تناقض‌آمیز پیدا می‌کنند و مدرنیته به الگویی برای تقلید تقلیل می‌یابد. در نتیجه، طبقه مسلطی هم که ظهور می‌یابد نوعی خرده بورژوازی پدرسالاری جدید در قالب سرمایه‌داری وابسته است. در این میان دو گفتمان سکولاریسم و بنیادگرایی تلاش کرده‌اند به عنوان بدیلی برای نظام‌های سیاسی حاکم در منطقه ظاهر شود، ولی مشکل آن است که هر دو از منظری ایدئولوژیک به گذشته نگاه کرده‌اند و نتوانسته‌اند فراگیر شوند، به ویژه آنکه جوهره بنیادگرایی نیز پدرسالارانه است. به نظر شرابی، ویران‌سازی برداشت نوپدر‌سالارانه تنها از طریق گفتمان انتقادی مؤثر و تحول تدریجی در حوزه‌های مختلف - به جای تحول ناگهانی - ممکن است.