فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، به‌منظور بررسی پدیده گردوخاک در خاورمیانه با استفاده از داده‌های باز تحلیل‌شده ERA5 و داده‌های دیدبانی ایستگاه‌های همدیدی در بازه زمانی 2009 الی 2018 به تحلیل زمانی و مکانی الگوهای همدیدی مؤثر بر شکل‌گیری گردوخاک پرداخته شده است. در فصل بهار با افزایش دما، یک مرکز کم‌فشار در جنوب‌شرقی ایران شکل می‌گیرد که در فصل تابستان به سمت شمال‌شرقی خود توسعه پیدا می‌کند و همراه با استقرار یک پشته در شمال شرقی ایران سبب ایجاد شیو فشاری و درنتیجه افزایش تندی باد می‌شود و با مستعد بودن سطح، گسیل گردوخاک را به همراه خواهد داشت. در فصل پاییز و زمستان وزش جت قطبی قوی‌تر شده و حرکت آن به سمت نواحی جنوبی‌تر گسترش می‌یابد. این در حالی است که در فصل تابستان جت ضعیف‌تر شده و جت جنب‌حاره به سمت عرض‌های بالا جابه‌جا می‌شودبه بیان دیگر در فصل گرم سال توفان گردوخاک با تقویت شیو فشاری در سطح زمین و افزایش تندی باد همراه است که سبب فعال شدن چشمه‌ها و گسیل و انتقال گردوخاک می‌شود. در فصل سرد سال نیز استقرار جبهه سرد، به‌ویژه روی کشور عراق، سبب وزش باد شدید شده و درنهایت منجر به گسیل و انتقال گردوخاک می‌شود.