مبانی صلاحیتی دیوان بینالمللی دادگستری در جبران خسارت از جنگ عراق علیه ایران
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)
2 گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه ازاد اسلامی زنجان، زنجان، ایران.
doi
10.48308/jlr.2022.227435.2231چکیده
جبران خسارتهای وارده در اثر جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در سالهای 1980 تا 1988 یکی از مباحث همیشگی در فضای سیاسی و حقوقی ایران بوده است. در واقع، ایران از همان ابتدای آغاز جنگ از شورای امنیت سازمان ملل متحد انتظار داشت که با تعیین متجاوز، موضوع خسارات نیز مدنظر قرار گیرد. در سالهای پس از جنگ نیز بهرغم اقداماتی که دبیرکل ملل متحد متعاقب مفاد قطعنامه 598 انجام داد، اما به دلایل مختلفی بحث جبران خسارت هیچگاه به طور جدی به عنوان یک اقدام عینی سیاسی یا حقوقی از سوی طرف ایرانی متبلور نشد. به نظر میرسد، یکی از دلایل این عدم تمایل، عدم آگاهی از مبنای صلاحیتی لازم برای توسل به راهکار حقوقی قابل اتکایی چون دیوان بینالمللی دادگستری بود. هنگامی که موضعگیریهای سیاسی مقامات کشور و نوشتههای علمی حقوقی مرتبط با موضوع را مطالعه میکنیم، اشارهای به مبنای صلاحیت موجود برای طرح دعوا علیه دولت عراق در دیوان مشاهده نمیشود. نوشتار حاضر درصدد است ضمن معرفی مبنای صلاحیتی دیوان، به موضوع امکانات و محدودیتهای صلاحیتی ذیربط در پرتو مفاد معاهده و رویه دیوان بینالمللی دادگستری بپردازد.