توزیع مکانی احتمال تامین نیاز سرمایی پسته در ایران با استفاده از داده های بازتحلیل ERA5-Land

نویسندگان

1 دکترای هواشناسی کشاورزی، گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی مشهد، ایران

2 استادیار، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییراقلیم، مشهد ، ایران

3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

4 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، ایستگاه تحقیقات پسته دامغان، دامغان، ایران

5 کارشناس هواشناسی کشاورزی،مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی، رفسنجان،کرمان

doi
10.30467/nivar.2023.416976.1263
چکیده

انباشت سرمایی و توجه به تامین نیاز سرمایی یکی از مهم‌ترین عوامل در مکان یابی احداث باغ پسته و انتخاب رقم مناسب این محصول برای یک منطقه به شمار می‌رود. باغداران پسته در مناطق معتدله مجبور به انتخاب ارقامی با نیازهای مناسب سرمایی با اقلیم منطقه مورد نظر هستند. با توجه به منحصر به فرد بودن نیاز سرمایی ارقام پسته (به منظور تولید اقتصادی مستمر)، توجه و لحاظ چنین عاملی در انتخاب رقم مناسب پسته به منظور احداث باغ جدید بسیار ضروری است و باید اطمینان حاصل شود که زمستان منطقه به منظور تامین نیاز سرمایی به قدر کافی سرد و طولانی باشد. از طرفی موقعیت جغرافیایی هر منطقه تاثیر تعیین کننده‌ای بر دما و انباشت سرمایی قابل حصول این محصول دارد. در این پژوهش، با توجه به اینکه در ارزیابی و تناسب سنجی یک منطقه برای یک محصول خاص، استفاده از ایستگاه‌های اقلیمی به تنهایی کافی نیست، از داده‌های شبکه‌ای دمای بازتحلیل ERA5-Land به منظور برررسی توزیع مکانی روند ساعات سرمایی در کشور و همچنین تهیه نقشه احتمالاتی توزیع مکانی بالقوه انباشت سرمایی چهار رقم عمده پسته طی دوره 2021-1981 استفاده شد. نتایج نشان داد بجز ایستگاه‌های کرمان، رفسنجان و فیض آباد، در بقیه نقاط ایستگاهی، روند ساعات سرمایی افزایشی می‌باشد و بیشترین شیب در ایستگاه‌ قزوین (با 7 ساعت بر سال)، ساوه، رازقان و بوئین زهرا بدست آمد. بررسی توزیع مکانی احتمالاتی مقادیر ساعات سرمایی نشان داد برای رقم کله قوچی تقریباً در همه نقاط ایران به جز مناطق ساحلی و کوهستانی ایران، با احتمال 50 درصد، نیاز سرمایی قابل تامین است. در صورتی که احتمال بیشتری در تامین نیاز سرمایی مورد نظر باشد (75 درصد سال‌ها نیاز سرمایی تامین شود) حدود 2/0، 29، 47 و 66 درصد مساحت کشور به طور بالقوه برای به ترتیب ارقام اکبری، اوحدی، احمدآقایی و کله قوچی مناسب می-باشد.