تعیین نقاط حادثه خیز سیل و تحلیل آماری-همدیدی بارش های سیل آسا در استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 دکتری آب و هواشناسی، اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران

2 رئیس اداره پیش بینی اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

3 کارشناس پیش بینی اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

4 معاون توسعه و پیش بینی اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

5 رئیس گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

6 معاون فنی اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی

doi
10.30467/nivar.2023.364239.1227
چکیده

در این تحقیق نقاط سیل‌خیز استان آذربایجان‌شرقی با استفاده از اطلاعات خسارات ناشی از سیل مدیریت بحران و آب‌ منطقه‌ای برای بازه 1397-1378 شناسایی شده و نقشه توزیع مکانی و فراوانی رخداد سیل ترسیم شد. بیشترین فراوانی وقوع سیل در نیمه غربی استان به ویژه شهرستانهای مرند، شبستر و تبریز رخ داده است که در این میان سیل‌های با فراوانی بیش از 10 روز مربوط به شهرستانهای تبریز، شبستر، مرند، جلفا و سراب می‌باشد. به منظور تعیین الگوهای همدیدی برای هر روز بارش سیل‌آسا و شدید در استان نقشه‌های سطوح فوقانی جو و همچنین شاخص‌های ناپایداری جو به همراه نقشه skew-T مورد بررسی قرار گرفت. سامانه‌ها براساس منشأ سامانه طبقه‌بندی و 7 سامانه که عبارتند از پرفشار سیبری، دریای سیاه، مدیترانه و دریای سرخ و همچنین ترکیبی از این سامانه‌ها شناسایی شد. بیشترین فراوانی سامانه ها مربوط به سامانه‌ی مدیترانه با 78 مورد و سامانه مدیترانه و دریای سیاه با 54 مورد در رتبه دوم است. سامانه بارشی از نظر عامل صعود هوا به دو دسته دینامیکی و حرارتی تقسیم می‌شوند و فراوانی سامانه‌های منجر به سیل به طور کلی 58 درصد مربوط به سامانه‌های دینامیکی و 42 درصد آنها مربوط به سامانه‌های حرارتی ناشی از تشکیل ابرهای همرفتی محلی می‌باشند.