بررسی رابطه رخداد گردوخاک با عوامل اقلیمی و شرایط سطحی در استان خوزستان (2019-2011)
نویسندگان
1 گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز
doi
10.30467/nivar.2023.365357.1230چکیده
استان خوزستان تحت تاثیر توفانهای گردوخاک است. هدف از این مطالعه تعیین مهمترین عاملهای اقلیمی و شرایط سطحی در انتقال و انتشار گردوخاکهای داخلی این استان میباشد. با استفاده از دادههای سنجش از دور از سه منبع مختلف داده شامل MERRA-2، GLDAS و آکوا، میانگین ماهانه غلظت جرمی گردوخاک سطحی و گردوخاک ستون هوا و همچنین برخی متغیرهای اقلیمی شامل دما و باد سطحی، رطوبت ویژه و آهنگ بارش باران و شرایط سطحی شامل رطوبت خاک و پوشش گیاهی از سال 2011 تا 2019 تهیه و توزیع آنها ترسیم و تحلیل شد. نتایج تحقیق نشان میدهد، استان خوزستان با متوسط شاخص پوشش گیاهی 15/0 مستعد فرسایش بادی و گردوخاک محلی است. همچنین غلظت جرمی گردوخاک سطحی و گردوخاک ستون هوا از جنوب غرب به شمال شرق استان کاسته میشود که دلیل آن را می توان ساختار کوهستانی و همچنین افزایش فاصله مناطق شمال شرق استان از کانونهای بیرونی گردوخاک دانست. در توزیع ماهانه غلظت جرمی گردوخاک سطحی با دما و سرعت باد به ترتیب همبستگی 84/0 و 96/0 داشته و با بارش، رطوبت خاک و شاخص پوشش گیاهی به ترتیب ضریب همبستگی 84/0-، 81/0- و 54/0- دارد. گردوخاک سطحی بیشترین همبستگی را با عوامل اقلیم دارد که نشان دهنده تاثیر گردوخاک فرامحلی هستند. در توزیع سالانه، رابطه غلظت جرمی گردوخاک سطحی با پوشش گیاهی منفی به دست آمد. همپنین ارتباط گردوخاک ستون هوا با پوشش گیاهی منفی و بارش مثبت بود.