فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله تلاش شده است که جایگاه اوحدی مراغه­ ای در گونه­ ای از غزل­سرایی، یعنی قلندریات و ادبیات ملامتی، بازشناسی شود. دقت و مطالعه در دیوان اوحدی به اثبات می­رساند که او علاوه بر پرداختن به مضامین سادۀ ادبیات ملامتی همچون مجاهدۀ نفس، بی‌توجهی به ردّ و قبول خلق، رهایی از بند تعلقات دنیوی، تأکید بر صدق و اخلاص و... اصراری ویژه بر افراطی­ترین و بی‌پرواترین این‌گونه مضامین دارد. همچنین مطالعه در دیگر آثار اوحدی مانند مثنوی جام جم و قصاید دیوان وی نیز گویای این است که این مضامین مطرح­شده در غزلیاتش دارای کاربردی ملامت­جویانه است و بیشتر جنبۀ استعاری و شاعرانه دارد تا این­که آن­ها را بازگوکنندۀ واقعیت احوال اوحدی بدانیم. همچنین اگر آثار ملامتیان را برخاسته از دو انگیزۀ درونی و فردی یا بیرونی و اجتماعی تلقی کنیم، بررسی غزلیات اوحدی نشان می­ دهد که گرایش او به انگیزه­های بیرونی و اجتماعی در پرداختن به ادبیات ملامتی بیشتر از انگیزه‌های درونی است.