فغانی شیرازی در هرات و تأثیرپذیریهای او از شعر آصفی هروی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22126/ltip.2023.9375.1172چکیده
سفر فغانی شیرازی به هرات و چگونگی برخورد با او بر اساس روایت اوحدی بلیانی، باعث شده تا گروهی از پژوهشگران معاصر شعر و ادب فارسی بر مبنای آن روایت، مکتب ادبی هرات سدههای نهم و دهم را نقد و ارزیابی کنند. اتکا به روایت واحد و نادیدهگرفتن دیگر روایات و نکات جانبی مسأله، از یکسو مانع شناخت دقیق شعر و ادب هرات اواخر روزگار تیموری و اوایل عهد صفوی شده و از سوی دیگر جایگاه هرات را در ایجاد مکتب نازکخیال در ابهام قرار داده است. این رویکرد، فغانی شیرازی را تنها بنیانگذار مکتب نازکخیال یا آنچه بهنام سبک هندی شناخته میشود، معرفی میکند و از بیان نقش دیگر شاعران آن روزگار مانند آصفی هروی در بنیانگذاری این مکتب، پرهیز میکند. ازآنجاکه روایت اوحدی تنها روایت نیست و روایات دیگر عکس این مسأله را ثابت میکنند، پرداختن به این موضوع اهمیت مییابد. بازنگری سفر فغانی به هرات و بررسی گوشههای تاریک این سفر و تأثیرپذیری فغانی شیرازی از آصفی هروی و تأثیرگذاری او بر برخی از شاعران هرات، موضوع اصلی این مقاله است که با روش استنادی تاریخی بهصورت تحلیلیـتوصیفی ارائه میشود. برایند این پژوهش آن است که برخلاف روایت اوحدی بلیانی، شعر فغانی شیرازی در هرات مورد استقبال و تحسین قرار گرفته است. فغانی از شیوۀ شعر رایج آن زمان هرات بهویژه شعر آصفی تأثیرپذیرفته و در مواردی خود تأثیرگذار بوده است.
