فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین منابع شناخت امثال کهن ایرانی، کتب امثال عربی، به‌ویژه کتبی است که نویسندگان آن‌ها ایرانی بوده‌اند. در این باره، دو کتاب، از حیث اشاره به امثال کهن فارسی، جایگاه برجسته‌ای دارد: یکی، الأمثالُ الصّادرةُ عَن بُیوتِ الشِّعر از ابوحمزۀ اصفهانی (درگذشته: قبل از 360)، که باب هفتم آن، «فی أبیاتِ ذاتِ أمثالٍ مَنقولةٍ مِنَ الفارِسیّةِ إلَی العَرَبیّة»، است. در این بخش، ابیات فراوانی آورده شده که ترجمۀ مثل‌های فارسی است (اصفهانی، 1430: 675 به بعد)، و دیگر، جَمهَرةُ الأمثال ابوهِلال عسکری (395م). این کتاب دربردارندۀ حدود دو هزار مثل عربی و شرح آن‌هاست که به­ترتیب الفبایی تنظیم شده است. البته در لابه‌لای شماری از مدخل‌ها، به امثال عربی دیگری نیز اشاره شده است.