«ریزسیالش» حوزه‌ای نوظهور در مهندسی شیمی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، آزمایشگاه تحقیقاتی فرایندهای پیشرفته جداسازی، دانشکده مهندسی شیمی، دانشگاه علم و صنعت ایران

2 استاد گروه فرایندهای جداسازی، آزمایشگاه تحقیقاتی فرایندهای پیشرفته جداسازی، دانشکده مهندسی شیمی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران ایران. ashrafi@iust.ac.ir

doi
10.22047/ijee.2017.67731.1424
چکیده

طی سالهای گذشته در نتیجۀ هم­افزایی پیشرفتهای دانش و فنّاوری، هرروزه جنبه‌های جدیدی از دانش و فنّاوری، که تا دهه­های اخیر مطرح نبوده­اند، ظهور کرده­اند. ریزسیالش که دانش و فنّاوری کنترل و حرکت حجمهای بسیار اندک سیالات است، نمونه‌ای از این حوزه‌های نوظهور است. پیش­بینی شده است که با گسترش این حوزه، انقلابی در مهندسی شیمی به وجود آید که نمونۀ آن با ظهور ریزتراشه­ها در صنعت محاسبات و رایانه مشاهده شد. در این پژوهش به معرفی ریزسیالش، کاربردها و چالشهای پیش­روی آن و همچنین به ارتباط تنگاتنگ این دانش و فنّاوری میان­رشته­ای با مهندسی شیمی پرداخته شده است. علاوه­­براین، گزارشی در مورد فعالیتهای دانشکده­ها و مراکز تحقیقاتی دررابطه­با این حوزه ارائه شده است. حجم اندک فعالیتهای علمی و پژوهشی انجام­شده در ایران در مقایسه با کشورهای پیشرفته صنعتی نشان می­دهد که جامعۀ مهندسی شیمی ایران، تقریباً با این حوزۀ جدید بیگانه است. در جامعۀ علمی ـ پژوهشی مهندسی شیمی ایران به­جز گروه فرایندهای جداسازی دانشگاه علم­وصنعت ایران، که به تحقیق و پژوهش در این زمینه پرداخته است، فعالیت چندانی گزارش نشده است. این در حالی است که در دانشکده­های معتبر مهندسی شیمی دنیا مراکز تحقیقاتی یا آزمایشگاههای متعدد ریزسیالش تأسیس شده و حتی درسهای مرتبط با این حوزه در برنامۀ آموزشی دانشجویان گنجانده شده است. این پژوهش پیشنهاد می­کند که به­منظور حرکت هماهنگ با جریان علمی روز دنیا، دانشکده­ها و مراکز تحقیقاتی مهندسی شیمی بخشی از فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود را به این حوزۀ آینده­دار اختصاص دهند تا با تربیت مهندسان و پژوهشگرانی آگاه به مسائل مطرح علمی روز، شکاف صنعتی و علمی موجود بین ایران و کشورهای پیشرفته صنعتی از این حیث عمیق­تر نشود.