تحلیل انگاره های ذهنی و عرفانی مناظرهی چینیها و رومیها بر پایهی نظریه نقش گرای هلیدی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22126/ltip.2023.9010.1152چکیده
مقالۀ حاضر بر آن است تا با تحلیل فرایند افعال و نظام گذرایی، نقش اندیشگانی «مریکردن چینیها و رومیها» را بر بنیاد نظریۀ نقشگرای هلیدی بررسی کند. به بیان دیگر، کشف دنیای تجربی، ذهنی و عینی مولانا در این مناظره با تحلیل و بررسی فرایندهای نقش اندیشگانی صورت میگیرد. روش آماری در این مقاله ترکیبی (کیفی کمی) است و نحوۀ اجرای آن توصیفی تحلیلی است. جامعۀ آماری تمام ابیات این مناظره (33 بیت) است و نمونه، شامل همۀ افعال آن (68 فعل در 33 بیت) است. براساس یافتهها و نتایج حاصل از این پژوهش بهنظر میرسد نظریۀ نقشگرای هلیدی، در خوانش حکایت چینیان و رومیان مناسب است. فرایندهای مادی بهعنوان یکی از ابزارهای اندیشۀ مولانا برای برقراری رابطۀ ملموستر و عینیتر با مخاطب و درنتیجه روشنشدن مدارهای عرفانی او هستند؛ بنابراین در این مناظره فرایندهای مادی بیشتر از سایر فرایندها در خدمت دیدگاه عارفانۀ مولانا قرار گرفتهاند.