تحلیل انگاره های ذهنی و عرفانی مناظره‌ی چینی‌ها و رومی‌ها بر پایه‌ی نظریه‌‌‌ نقش گرای هلیدی

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22126/ltip.2023.9010.1152
چکیده

مقالۀ حاضر بر آن است تا با تحلیل فرایند افعال و نظام گذرایی، نقش اندیشگانی «مری‎کردن چینی‎ها و رومی‎ها» را بر بنیاد نظریۀ نقش‎گرای هلیدی بررسی کند. به بیان دیگر، کشف دنیای تجربی، ذهنی و عینی مولانا در این مناظره با تحلیل و بررسی فرایندهای نقش اندیشگانی صورت می‎گیرد. روش آماری در این مقاله ترکیبی (کیفی کمی) است و نحوۀ اجرای آن توصیفی تحلیلی است. جامعۀ آماری تمام ابیات این مناظره (33 بیت) است و نمونه، شامل همۀ افعال آن (68 فعل در 33 بیت) است. براساس یافته‎ها و نتایج حاصل از این پژوهش به‌نظر می‌رسد نظریۀ نقش‎گرای هلیدی، در خوانش حکایت چینیان و رومیان مناسب است. فرایندهای مادی به‎عنوان یکی از ابزارهای اندیشۀ مولانا برای برقراری رابطۀ ملموس‎تر و عینی‎تر با مخاطب و درنتیجه‎ روشن‎شدن مدارهای عرفانی او هستند؛ بنابراین در این مناظره فرایندهای مادی بیشتر از سایر فرایندها در خدمت دیدگاه عارفانۀ مولانا قرار گرفته‎اند.