بازخوانی انتقادی جایگاه کتاب خاقانی شروانی: حیات، زمان و محیط او در حوزۀ خاقانیپژوهی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22126/ltip.2023.2683چکیده
خاقانیپژوهی از دیرباز جزء یکی از مهمترین حوزههای مطالعاتی ادب فارسی در نزد پژوهشگران بهشمار میآمده است. در اهمیت جایگاه خاقانیپژوهی همین بس که چندین مقاله و پایاننامه با موضوع کتابشناسی خاقانی تاکنون نگارش یافته است. یکی از حوزههایی که کمتر مورد توجه خاقانیپژوهان قرار گرفته، مستندات تاریخی شاعر است. اهمیت جایگاه چنین پژوهشی تا جایی است که مجهول ماندن مستندات تاریخی دربارۀ شاعر، سهو و اشتباه خاقانیپژوهان را نیز به دنبال خواهد داشت. کندلی هریسچی بر آن بود تا با کتاب خاقانی شروانی: حیات، زمان و محیط او با هدف رفع مجهولات مزبور گامی بردارد. بر آن شدیم تا با نگاهی پژوهش محور و به دور از حبّ و بغض و با توجه بهنقل قولهای گوناگون محققان، کتاب مزبور را در بوتۀ نقد بسنجیم و به این پرسش ضروری پاسخ بدهیم که ضرورت وجودی این کتاب در حوزۀ خاقانیپژوهی چیست و مزایا و معایب آن کداماند؟ دستاوردهای پژوهش نشان میدهد که نخست، این کتاب با عنایت به مطالعات تاریخی نویسنده کتابی ممتاز است؛ دوم، بعضی از محققان منصفانه و متعهدانه گزارههای کتاب را قضاوت کردهاند و بعضی دیگر خلاف دستۀ قبلی عمل کردهاند و سوم، نقطۀ قوت کتاب در توجه ویژۀ نویسنده به نامهها و تحفهالعراقین خاقانی است. کندلی هریسچی با تأکید بر استقرای تام گفتههایش فقط به اطلاعات کتابخانهای داخلی توجه نکرده و پا را از مرزها فراتر گذاشته است. وی همچنین نشان داده است نگاه تاریخی و ارائۀ زمانبندی برای روشنکردن مسائل انتزاعیای مثل تصوف و فتوت و اخوت شاعر کارایی ندارد.
