بررسی تطبیقی جلوۀ معشوق در منظومههای عاشقانۀ ناظر و منظور و مهر و مشتری
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان، زاهدان، ایران.
doi
10.22126/ltip.2023.2687چکیده
اشعار عاشقانه بر سه پایۀ اصلی عشق، عاشق و معشوق استوار هستند و در این بین، معشوق، اصلیترین شخصیت شعر عاشقانه است. به گونهای که حضور پررنگ او را در همۀ دورههای شعر فارسی میتوان مشاهده کرد. وحشی بافقی (ف991ه.ق) و عصار تبریزی (ف792ه.ق)، از برجستهترین شاعران ادب غنایی بهشمار میروند که تا حدودی سیمای معشوق در اشعارشان به شیوهای متفاوت با معشوق در سایر دورههای شعر فارسی ترسیم شده است. در این جستار با بهکارگیری شیوۀ توصیفیـتحلیلی، جلوۀ معشوق در منظومههای عاشقانۀ ناظر و منظور و مهر و مشتری بهصورت تطبیقی در پنج بخش: تأکید بر جنسیّت معشوق، القاب و نامها، وصفِ زیباییهای ظاهری، خصوصیّات رفتاری و انواع صُورِ خیال، تجزیه و تحلیل شده است. نتیجۀ جستار حاکی از آن است که در شعر هر دو شاعر، هم به خصوصیات ظاهری و هم خصوصیات رفتاری معشوق توجه کامل شده است و آشکارترین تفاوت آن با ادوار قبل و بعد، بیپروا بودن شاعر در وصفِ معشوق مذکر، نوع مواجهۀ عاشق با برخی خصوصیات رفتاریِ معشوق و همچنین بازتاب مکتب واسوخت در اشعار آنهاست.
