غرامت جنگی ایران از عراق و سرنوشت آن

نویسندگان

1 استاد حقوق بین‌‎الملل در دانشکده حقوق دانشگاه علامه طباطبایی

doi
چکیده

پس از پایان جنگ زیانبار هشت ساله ایران و عراق، مسئله میزان خسارات وارده در نتیجه تجاوز نظامی عراق به ایران می بایستی در دستور کار دولت وقت جمهوری اسلامی قرار گیرد. مقاله پیش روی با توجه به این مفروض، به بررسی ابعاد حقوقی و سیاسی مسئله غرامت جنگی می پردازد. در این زمینه موضوع تعهدات بین المللی کشورها نسبت به جامعه بین المللی، حفظ صلح و امنیت بین المللی و مسئولیت همیشگی کشورها در برابر اعمال انجام شده یک کشور بررسی می شود. نویسنده با طرح این موضوع که در حقوق بین الملل جدید نقض پی درپی تعهدات بین المللی با قصد و نیت تجاوزکارانه به عنوان جنایت علیه صلح تلقی می شود، عراق را مسبب و مسئول نقض صلح دانسته و موضوع پرداخت غرامت به ایران را با بهره گیری از تکنیک های حقوقی، حق مسلم ایران می داند. در این زمینه، عراق بنا به چند دلیل مسئول اصلی موضوع جنگ عراق ایران است: نقض اصول مصرح منشور ملل متحد، ارتکاب به تجاوز، نقض فاحش اصول حقوق بین الملل بشردوستانه، نقض یک طرفه قرارداد الجزایر 1975، آلودگی محیط زیست در حمله به سکوهای نفتی غیر فعال، به کارگیری سلاح های کشتار جمعی، نقض اصل حسن همجواری و در پایان با استناد به گزارش مورخ 18 آذر 1370 دبیر کل به شورای امنیت مبنی بر معرفی کردن عراق به عنوان متجاوز. نویسنده سپس با استناد به این اصل حقوقی که از جمله پیامدهای «تجاوز»، «پرداخت غرامت» است، موضوع چگونگی دستیابی به این حق را مطرح و گزینه های دستیابی به آن را مورد بررسی قرار می دهد.