بازنمون تنش گفتمانی منظر شهری زاهدان از طریق نشانه‏شناسی انتقادی مسجد مکّی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

2 عضو هیئت علمی گروه حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48311/LRR.16.6.11
چکیده

نشانه‏های مستتر در مسجد مکی به‌عنوان عرصۀ نمایش قدرت هژمونیک قومی ـ  مذهبی بلوچ‏های سنی مذهب، با ابعاد و ارتفاع نامتعارف و فرم‏ها و تزیینات ناآشنا، بافت پیرامونی خود را قلمروبندی کرده و قواعد معنایی خاصی را تولید ساخته است. لذا هدف اصلی پژوهش حاضر نقد و واکاوی مسجد مکّی به‌مثابۀ یک متن چندلایه و یافتن ایدئولوژی‏های آشکار و پنهان آن از طریق نشانه‏شناسی انتقادی است و سعی دارد تا دریابد نشانه‏های تنش گفتمانی پدید آمده در منظر شهری زاهدان بر مسجد مکی چیست؟ و بدین طریق تغییرات و یا عدم تغییرات لایه‏های گوناگون آن را در طی زمان‏های مختلف بررسی نماید. نشانه‏شناسی انتقادی در افراد آگاهی انتقادی نسبت به پدیده‏ها ایجاد می‌کند. چنین آگاهی‏ای از طریق نشانه‏ها سبب می‏شود که افراد نسبت به کنش گفتمانی پدیدآمده و ساختارها و مناسبات مرتبط با آن شناخت حاصل کنند و به آن واکنش نشان دهند. از طریق این رویکرد، تفسیر منظر شهری زاهدان به‌مثابۀ یک متنی صورت می‏پذیرد که متأثر از عامل قدرت و ایدئولوژی‏های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی پدید آمده است، به‏طوری که نمودِ عامل قدرت و کارکردهای اجتماعی  ـ اقتصادی آن را می‏توان هم در شکل‏گیری منظر شهری زاهدان و هم در درون‌مایۀ آن مشاهده کرد. مسجد مکّی امکان بازنمایی مفاهیم و مسائلی را فراهم آورده است که می‏تواند ما را به عمق لایه‏های فرهنگی بلوچ ببرد و درکی نسبتاً عمیق از وضعیت این قوم در جامعۀ معاصر به‏دست دهد.