بازنمون تنش گفتمانی منظر شهری زاهدان از طریق نشانهشناسی انتقادی مسجد مکّی
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی مرمت و احیای بناها و بافت های تاریخی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 عضو هیئت علمی گروه حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.48311/LRR.16.6.11چکیده
نشانههای مستتر در مسجد مکی بهعنوان عرصۀ نمایش قدرت هژمونیک قومی ـ مذهبی بلوچهای سنی مذهب، با ابعاد و ارتفاع نامتعارف و فرمها و تزیینات ناآشنا، بافت پیرامونی خود را قلمروبندی کرده و قواعد معنایی خاصی را تولید ساخته است. لذا هدف اصلی پژوهش حاضر نقد و واکاوی مسجد مکّی بهمثابۀ یک متن چندلایه و یافتن ایدئولوژیهای آشکار و پنهان آن از طریق نشانهشناسی انتقادی است و سعی دارد تا دریابد نشانههای تنش گفتمانی پدید آمده در منظر شهری زاهدان بر مسجد مکی چیست؟ و بدین طریق تغییرات و یا عدم تغییرات لایههای گوناگون آن را در طی زمانهای مختلف بررسی نماید. نشانهشناسی انتقادی در افراد آگاهی انتقادی نسبت به پدیدهها ایجاد میکند. چنین آگاهیای از طریق نشانهها سبب میشود که افراد نسبت به کنش گفتمانی پدیدآمده و ساختارها و مناسبات مرتبط با آن شناخت حاصل کنند و به آن واکنش نشان دهند. از طریق این رویکرد، تفسیر منظر شهری زاهدان بهمثابۀ یک متنی صورت میپذیرد که متأثر از عامل قدرت و ایدئولوژیهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی پدید آمده است، بهطوری که نمودِ عامل قدرت و کارکردهای اجتماعی ـ اقتصادی آن را میتوان هم در شکلگیری منظر شهری زاهدان و هم در درونمایۀ آن مشاهده کرد. مسجد مکّی امکان بازنمایی مفاهیم و مسائلی را فراهم آورده است که میتواند ما را به عمق لایههای فرهنگی بلوچ ببرد و درکی نسبتاً عمیق از وضعیت این قوم در جامعۀ معاصر بهدست دهد.