فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بی‌گمان یکی از اشعاری که در جریان نوقدمایی شعر معاصر، توانست جایگاهی رفیع کسب کند و مقبول طبع مردم گردد، شعر «عقاب» خانلری است. هرچند که نمی‌توان تاثیر تمثیل‌ها و داستان‌های کهن ایرانی و ترجمه و آشنایی خانلری با نویسندگان و شاعران روسی و فرانسوی را در مورد آن نادیده گرفت (یاحقی، 1400: 56؛ مصطفوی‌نیا و همکاران، 1390: 67)؛ ولی حس تعالی یابنده به ادراک والا و اسطوره‌ای که در این متن نهفته است و با زبانی ساده‌گرا و واقع‌نگار و تصویری، بیان و القا می‌شود و این شعر را شایسته و درخور توجه ویژه نموده است. این شعر با بیان بخشی از فلسفة حیات (مرگ) و اخلاق فردی (بلندنظری و پست‌فطرتی) آغاز می‌شود و سپس با گریز از واقعیت و با رمزگرایی سنّتی و عرفانی عروج عقاب که یادآور معراج شگفت کیخسرو در شاهنامه نیز هست، به بالاترین اوج اخلاقی خود می‌رسد، گویی رئالیسم اجتماعی و سمبل‌گرایی خانلری در دهة 20 بیشتر به دنبال طرح مساله اخلاق و ضعف عمومی آن در بین افراد جامعه‌ای بوده است که می‌کوشیده خود را با توسعه به دروازه‌های صنعت برساند (ر.ک: تسلیمی، 1393: 12) . البته شاعر با همین جهت‌گیری خود را از سایر شاعران که بیشتر دنبال سمبلیسم و رمزگرایی اجتماعی- سیاسی بودند جدا می‌کند. در یک بررسی کیفی، از چند دیدگاه، می‌توان به این شعر نظر کرد.