فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدف: صنوبرها از جمله درختان تندرشدی هستند که در جنگلکاری و تولیدات چوبی کشور اهمیت زیادی داشته و عنصر اصلی سامانه­های بیشه­زراعی محسوب می­شوند. گونه­ها و کلن­های مختلف این درختان میزبان گونه­های زیادی از حشرات آفت و عوامل بیمار­یزای گیاهی هستند که باعث ایجاد خسارت در روی آنها می­شوند. پروانه گال­زای صنوبر Paranthrene tabaniformis (Rottemburg, 1775) (Lep: Sesiidae)  یکی از مهم­ترین آفاتی است که با تغذیه از نهال­های روبه­رشد این درختان، به­ویژه در نهالستان­ها، خسارت زیادی را به تولید این محصول با ارزش وارد می­کند. پارازیتوئیدها از مهم­ترین دشمنان طبیعی آفات مختلف هستند و به­عنوان یکی از عناصر کلیدی و تأثیرگذار نقش مهمی در تنطیم جمعیت آفات مختلف دارند. آنها با جلوگیری از افزایش انبوهی جمعیت آفات مانع از خسارت و ضرر و زیان اقتصادی در زیست­بوم­های زراعی، جنگلی و مرتعی می­شوند. شناسایی پارازیتوئیدهای پروانه گال­زای صنوبر موضوع تحقیق و بررسی محققان مختلف به­ویژه در کشورهای مجارستان و چین بوده است. آنها در تحقیقات خود چندین گونه از زنبورهای خانواده Braconidae و Ichneumonidae و دو گونه از مگس­های خانواده Tachinidae را به­عنوان پارازیتوئید این آفت جمع­آوری، شناسایی و گزارش کرده­اند. هدف از انجام این بررسی جمع­آوری و شناسایی پارازیتوئیدهای پروانه گال­زای صنوبر در زیست­بوم­های کشاورزی اطراف ارومیه است.   مواد روش­ها: به­منطور جمع­آوری و شناسایی پارازیتوئیدهای پروانه گال­زای صنوبر، گال­های محتوی لاروهای زمستان­گذران پروانه در اسفند ماه سال­های 1395 و 1396 از نهالستان­ها و بیشه­زارهای اطراف ارومیه جمع­آوری  و بعد از آغشته کردن آنها با پارافین مایع، در شرایط آزمایشگاهی در درون قفس­های پرورش نگهداری شدند. قفس­ها روزانه بازدید و با ظهور تدریجی حشرات کامل پروانه و پارازیتوئیدها از گال­های درون قفس­ها، پارازیتوئیدها جمع­آوری و برای شناسایی آماده­سازی شدند.یافته­ها: براساس نتایج به­دست­آمده مشخص شد که لاروهای پروانه گال­زای صنوبر توسط زنبورهایی از خانواده­های Braconidae و Ichneumonidae به شرح زیر در منطقه ارومیه پارازیته می­شوند:Bracon (Bracon) intercessor laetus (Wesmael, 1838) (Hymenoptera: Braconidae)Bracon (Bracon) intercessor fulvus (Szépligeti, 1896) (Hymenoptera: Braconidae)Iconella (Hym.: Braconidae)Pristomerus vulnerator (Panz.) (Hym.: Ichneumonidae)Liotryphon 1 (Hym., Ichneumonidae)برای تمامی پارازیتوئیدهای شناسایی شده، پروانه گال­زای صنوبر به­عنوان میزبان جدید در ایران معرفی می­شود.نتیجه­گیری کلی: پارازیتوئیدها به­عنوان عوامل فرادستی در شبکه­های غذایی زیست­بوم­ها، با پارازیته کردن و از بین بردن حشرات آفت نقش موثری در تنطیم و کاهش جمعیت آفات دارند. در این بررسی چهار جنس، دو گونه و دو زیرگونه شناسایی شدند که پارازیتوئید پروانه گال­زای صنوبر در منطقه ارومیه هستند.