کاربرد مدل SALTMED در پیشبینی شوری آب رودخانه کرخه پس از اجرای فاز اول پروژه 550 هزار هکتاری احیاء اراضی استانهای خوزستان و ایلام
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 استاد گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استادیار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.30467/nivar.2021.275688.1182چکیده
در این مطالعه به پیشبینی شوری آب رودخانه کرخه پس از بهرهبرداری از پروژههای آبیاری و زهکشی جهاد نصر با استفاده از مدل شبیهساز شوری SALTMED پرداخته شد. با توجه به شرایط اقلیمی، الگوی کشت، برنامه آبیاری، خصوصیات خاک و آب و زهکش دشتهای اوان، دوسالق، ارایض و باغه که جز دشتهای علیا محسوب میشوند، حجم زهاب خروجی و میزان نمک تولیدی از هر دشت با مساحت کلی 55 هزار هکتار شبیهسازی شد. همچنین از دادههای مربوط به سالهای (96-1392) به دلیل کامل بودن اطلاعات استفاده شد. نتایج نشان داد که در سال پایه آماری 1393 و بر اساس پیشبینی مدل SALTMED؛ مقدار 150، 87، 140 و 197 هزار تن نمک به ترتیب از دشت اوان، دوسالق، ارایض و باغه به طور سالانه وارد رودخانه کرخه میشود. اگر طی 10 سال همین روند ادامه داشته باشد، حجمی بالغبر 5/74 میلیون تن نمک از زهاب دشتهای فوق وارد کرخه و نهایتا وارد تخلیه گاه آن یعنی تالاب هورالعظیم خواهد شد که تبعات زیستمحیطی فراوانی را به دنبال خواهد داشت. نتیجه کلی نشان داد که با بهرهبرداری از 37 هزار هکتار از 55 هزار هکتار مساحت چهار دشت مذکور، شاخص شوری (EC) آب کرخه به طور قابل توجهی افزایش یافته و بهطور متوسط از 1/15 به بیش از 2 دسی زیمنس بر متر میرسد. حال اگر کل این 55 هزار هکتار و یا اراضی بیشتری از طرح 550 هزار هکتاری مورد بهرهبرداری قرار گیرد، چه حجم از زهاب و نمک وارد رودخانهها خواهد شد؟