فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدف: تلاش‌های زیادی در مراحل اولیه استقرار و رویش نهال‌ها، برای افزایش دادن مقاومت آنها در برابر تنش‌های محیطی انجام می­شود تا موفقیت طرح‌های درختکاری افزایش یابد. چگونگی افزایش دوره آبیاری و کاهش هزینه‌های آن از اهداف پژوهشگران است. طرح­های جنگلکاری در ﺳﺎلﻫﺎی اﺧﯿﺮ، ﺑﺎ توجه ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﺤﯿﻄ ­‌زیستی و اﻗﺘﺼﺎدی-اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، رﺷﺪ بسیاری داﺷﺘﻪ و به‌صورت ﯾﮏ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﻮﺳﻌﻪ­ای در ﺳﻄﺢ ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻞ ﻣﻄﺮح ‌شده و در این زمینه از فناوری روز دنیا استفاده می‌شود. روش‌های مختلفی مانند استفاده از تیمارهای سوپرجاذب و کود هربان که به نحوی اثرهای منفی تنش خشکی را کاهش دهند، مورد آزمون قرار گرفته است. هدف این پژوهش، بررسی اثر استفاده از تیمار­های سوپرجاذب و کود معدنی هربان بر مقدار مقاومت نهال‌­های یک­‌ساله زیتون تلخ در شرایط تنش خشکی است.مواد و روش‌ها: نهال­های یک‌­ساله زیتون تلخ از نهالستان قرق استان گلستان تهیه شد. به ‌این منظور 1000 نهال ریشه­ای تهیه و 360 نهال با قطر یقه، ارتفاع و طول ریشه به‌نسبت برابر انتخاب شد. کاشت نهال­ها در گلدان اندازه هفت (اندازه دقیق دهانه: 23 سانتی‌متر و اندازه دقیق ارتفاع: 5/21 سانتی‌متر) در اواسط اسفند ماه انجام شد. پس از اعمال کود و سوپر جاذب (0، 25، 50 و 75 گرم)، دوره آبیاری در سه دوره پنج، 10، و 15 روز یک بار به‌مدت 140 روز انجام شد. سپس رشد قطری، رشد طولی، تعداد برگ، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتنوئید، پتانسیل آبی برگ، محتوای نسبی آب برگ، سطح برگ، سطح ویژه برگ، وزن مخصوص برگ، طول بلندترین ریشه فرعی، زی‌توده تر و خشک، نیتروژن، فسفر و پتاسیم برگ اندازه‌گیری شد. مقایسه میانگین داده­ها به‌وسیله آزمون دانکن در سطح آماری یک و پنج درصد انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیشترین سطح برگ با استفاده از 50 گرم سوپر‌جاذب و دوره آبیاری پنج‌روزه به میزان 127/63 سانتی‌متر مربع بود، در حالی که کمترین سطح برگ با همان میزان سوپر‌جاذب و دوره آبیاری 15 روزه به 68/958 سانتی‌متر مربع رسید. تأثیر متقابل سطوح تیمار و تنش خشکی بر کلروفیل‌ها، کارتنوئیدها، وزن مخصوص برگ و محتوای نسبی آب برگ معنادار بود. بیشترین پتانسیل آبی با استفاده از 25 گرم سوپر‌جاذب در شرایط آبیاری پنج‌روزه و کمترین پتانسیل با همین میزان سوپر‌جاذب در شرایط آبیاری 15 روزه مشاهده شد. نهال‌هایی که هر پنج روز یکبار آبیاری شدند، در شرایط استفاده از 75 گرم سوپر‌جاذب بیشترین مقدار نیتروژن و پتاسیم را داشتند، در حالی که 25 گرم سوپر‌جاذب در شرایط آبیاری 15 روزه بیشترین مقدار فسفر را به همراه داشت. اثر متقابل سطوح تیمار و تنش خشکی بر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلروفیل‌ها، کارتنوئیدها، وزن مخصوص برگ و محتوای نسبی آب برگ معنادار بود، اما بر دیگر صفات اندازه‌گیری‌شده بی‌اثر بود. تنش خشکی تأثیر معناداری بر همه صفات داشت، در حالی که کاربرد سطوح مختلف سوپر‌جاذب تنها بر سه عنصر اندازه‌گیری‌شده و مساحت، سطح ویژه و وزن مخصوص برگ معنادار بود. بیشترین وزن مخصوص برگ و درصد محتوای نسبی آب برگ در شرایط 50 و 25 گرم سوپر‌جاذب و آبیاری پنج‌روزه مشاهده شد. همچنین، 50 گرم سوپر‌جاذب در دوره آبیاری 10 روزه، بیشترین مقدار کلروفیل‌ها و کاروتنوئیدها را به همراه داشت. بیشترین نیتروژن، فسفر و پتاسیم در شرایط آبیاری پنج‌روزه و استفاده از 75 گرم سوپر‌جاذب مشاهده شد. تنش خشکی و سطوح مختلف سوپر‌جاذب بر قطر نهال‌ها بی‌اثر بود، اما بر ارتفاع و تعداد برگ‌ها تأثیر داشت. بیشترین ارتفاع ساقه در شرایط آبیاری پنج‌روزه و استفاده از 50 و 75 گرم سوپر‌جاذب به‌دست آمد که دو برابر ارتفاع شاهد بود.نتیجه‌گیری کلی: ﺑﻪ‌ﻃﻮر‌ﻛﻠﻲ ﻣﻲ‌ﺗﻮان بیان کرد ﻛﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﺳﻮﭘﺮﺟﺎذب آب و کود معدنی هربان ﺑﻪ­دﻟﻴﻞ ﻓﺮاﻫﻤﻲ رﻃﻮﺑﺖ و تقویت در منطقه اطراف رﻳﺸﻪ ﺷﺮاﻳﻂ ﺑﻬﺘﺮی را ﺑﺮای رﺷﺪ به­ویژه در ﺷﺮاﻳﻂ کم‌آبی و ﺗﻨﺶ ﺧﺸﻜﻲ ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲکند. با اینکه ادامه پژوهش برای یک فصل رویشی دیگر می‌تواند نتایج مطمئن‌تری در ارائه پیشنهادها به­دنبال داشته باشد ولی با ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﺛﺮات مثبت ﺳﻮﭘﺮﺟﺎذب و کود معدنی هربان در اﺳﺘﻘﺮار و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻧﻬﺎل‌های زیتون تلخ ﻣﻲﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده از این مواد را در طرح‌های درختکاری با این گونه ارزشمند ﭘﻴﺸ‌ﻨﻬﺎد ﻛﺮد.