فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: رزماری (Rosmarinus officinalis L) یکی از گیاهان دارویی و معطر مهم در صنعت دارو و غذا به حساب می­آید. در میان ترپن­های رزمای، کارنوسیک ­اسید به دلیل خواص درمانی نظیر آنتی­اکسیدانی، ضدمیکروبی و ضدتوموری اهمیت بسزائی یافته است. درنتیجه، توجه محققان به کاربرد الیسیتورها برای تقویت رشد و افزایش اسانس رزماری جلب شده است. با توجه به اهمیت دارویی رزماری و پتانسیل کیتوزان و سالیسیلیک ­اسید در تقویت صفات گیاهی، این پژوهش با هدف بررسی اثر این الیسیتورها بر صفات رزماری و بیان ژن­های کلیدی مسیر کارنوسیک­ اسید (CPS1 و KSL1) انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. بعد از گذشت سه ماه از کشت نشاها، کیتوزان (Ch) با غلظت 10، 50 و 100 میلی­گرم بر لیتر و سالیسیلیک ­اسید (SA) با غلظت 5، 10 و 20 میکرو‌مولار به طور انفرادی و در ترکیب باهم در سه نوبت با فاصله سه هفته بر روی اندام هوایی رزماری محلول­پاشی شدند. بعد از گذشت یک هفته از آخرین محلول­پاشی، سنجش صفات فیزیولویکی، بیوشیمیایی و بیان ژن­های کلیدی بیوسنتز کارنوسیک اسید انجام شد. نتایج: ترکیب­های تیماری، اثر هم­افزائی بر صفات رزماری داشتند. به عنوان موثرترین تیمار، تیمارهایSA 10 µM + Ch 100 mg/L  و SA 20 µM + Ch 50 mg/L به ترتیب سبب کاهش معنی­دار حدود 44 و 45% مالون­دی­آلدئید و افزایش معنی­دار 2 و 5/2 برابری فنل، 8/2 و 9/2 برابری قندها، 6/2 و 2 برابری فعالیت کاتالاز، 8/2 و 5/2 برابری فعالیت آسکوربات­پراکسیداز، 2 و 3/2 برابری فعالیت پلی­فنل­اکسیداز، 3 و 9/1 برابری کلروفیل، 2 و 2/2 برابری کارتنوئید، 3/2 و 6/2 برابری اسانس، 3 و 6/3 برابری بیان CPS1، و 4/3 و 6/3 برابری بیان KSL1 شدند. نتیجه‌گیری: تیمارهای ترکیبی سبب کاهش معنی­دار اکسیداسیون لپیدی و افزایش رنگدانه­ها، سامانه آنتی­اکسیدانت، اسانس و بیان ژن­های کلیدی مسیر کارنوسیک ­اسید می­شوند.