فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: کشت مریستم یکی از روش­هایی است که برای تولید گیاهان عاری از ویروس به­کار می رود. مطالعه حاضر با هدف حذف ویروس­های شایع گیاه سیب توسرخ انجام شد. همچنین به منظور بهبود شاخه­زایی و ریشه­زایی، تأثیر دو ترکیب پکتین و فلوروگلوسینول مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: ریزنمونه­های جوانه جانبی و انتهایی در سه بازه زمانی در تیر، مرداد و شهریور برداشت شدند. استقرار مریستم در غلظت­های مختلف بنزیل آدنین (BA) مورد ارزیابی قرار گرفت. ریزنمونه­های حاصل از رشد مریستم به محیط پرآوری MS دارای هورمون BA و GA3 منتقل شدند. سپس ریزنمونه­ها به محیط بهینه حاوی پکتین و فلوروگلوسینول به منظور بررسی اثر این دو تیمار بر طول شاخساره­ها، تعداد شاخساره و توسعه برگی انتقال یافتند. ریشه­زایی از ساقه­های طویل شده در مرحله پرآوری در محیط MS½ دارای NAA و IBA انجام شد. برای تأیید وضعیت عاری بودن از ویروس، گیاهان باززایی شده از مریستم‌ها با استفاده از RT-PCR آزمایش شدند. نتایج: نتایج نشان داد ریزنمونه ‌های برداشت شده در نیمه دوم تیرماه در محیط­کشت MS با غلظت 1 میلی­گرم بر لیتر BA بیشترین درصد استقرار ( 66/26 درصد) را نشان دادند. محیط MS با غلظت 1 میلی­گرم بر لیتر BA و 1 میلی­گرم بر لیتر GA3 بهترین محیط برای افزایش طول ساقه بود. بیشترین توسعه برگی در محیط MS با غلظت 1 میلی­گرم بر لیتر BA و بدون GA3 مشاهده شد. اثر متقابل BA و GA3 بر تعداد شاخه­های فرعی معنی­دار بود. اضافه کردن پکتین در مرحله پرآوری باعث افزایش طول ساقه (45 درصد) و افزایش تعداد شاخه (6/82 درصد) شد. با اضافه کردن فلوروگلوسینول به محیط، طول ساقه (24 درصد) افزایش یافت و تعداد شاخه (13/39 درصد) کاهش یافت. بیشترین درصد ریشه‌زایی (34 درصد) در محیط کشتMS ½ با تیمار 1 میلی‌گرم بر لیتر IBA بعلاوه‌ی 5/0 میلی‌گرم بر لیتر NAA مشاهده شد. حضور تیمار فلوروگلوسینول باعث کاهش درصد ریشه­زایی در کل گیاهان و بالا رفتن میانگین تعداد ریشه در هر گیاه شد. در بررسی‌های مولکولی با RT-PCR، هیچ باندی دال بر آلوده بودن گیاهان حاصل از کشت مریستم وجود نداشت. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که کشت مریستم ابزاری کارآمد برای تولید گیاهان عاری از ویروس در گیاه سیب توسرخ است. روش RT-PCR از دقت کافی جهت ردیابی ویروس برخوردار بود. با در نظر گرفتن تمام جوانب، استفاده از پکتین و فلوروگلوسینول را می­توان به­عنوان دو ترکیب قابل اعتماد در بهبود شاخه­زایی در کشت مریستم مورد استفاده قرار داد.