بررسی اثرات محافظت‌کننده قلبی Illicium verum در برابر سمیت قلبی القاشده با دوکسوروبیسین در رت‌ها

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش علوم پایه، دانشگاه الانبار، رمادی، استان الانبار 31001، عراق.

doi
10.22103/jab.2026.26830.1851
چکیده

هدف: دوکسوروبیسین (DOX) یکی از داروهای شیمی‌درمانی است که در سراسر جهان برای درمان بسیاری از سرطان‌ها استفاده می‌شود. با این حال، استفاده طولانی‌مدت از این دارو محدود است، زیرا می‌تواند باعث سمیت قلبی وابسته به دوز شود. این سمیت منجر به التهاب، آسیب به بافت قلب و افزایش استرس اکسیداتیو می‌گردد. بنابراین، هدف این مطالعه بررسی اثرات بالقوه محافظت‌کننده قلبی عصاره Illicium verum در برابر سمیت قلبی القاشده توسط DOX در رت‌ها بود.مواد و روش‌ها: در این آزمایش چهار گروه از رت‌ها که به‌طور تصادفی انتخاب شده بودند مورد استفاده قرار گرفتند. این گروه‌ها شامل: گروه کنترل، گروه دریافت‌کننده DOX، گروه تیمار با عصاره Illicium verum با دوز 100 میلی‌گرم بر کیلوگرم، و گروه تیمار با عصاره Illicium verum با دوز 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم بودند. عصاره به مدت 7 روز به‌صورت خوراکی تجویز شد، سپس تزریق DOX انجام گرفت و پس از آن نیز عصاره به مدت 7 روز به‌صورت خوراکی ادامه یافت. برای ارزیابی آسیب قلبی، نشانگرهای زیستی سرمی شامل تروپونین قلبی I (cTn-I)، کراتین کیناز MB (CK-MB) و لاکتات دهیدروژناز (LDH) اندازه‌گیری شدند. همچنین برای تکمیل ارزیابی‌ها، سیتوکین‌های التهابی (IL-6 و TNF-α)، شاخص‌های استرس اکسیداتیو؛ مالون‌دی‌آلدئید (MDA) و مایلوپراکسیداز (MPO) و پارامترهای آنتی‌اکسیدانی شامل گلوتاتیون (GSH) و نیتریک اکسید (NO) اندازه‌گیری گردید. علاوه بر این، برای بررسی آسیب ساختاری بافت قلب، مطالعات هیستوپاتولوژیک نیز انجام شد.نتایج: تزریق DOX باعث افزایش معنی‌دار آنزیم‌های قلبی، سیتوکین‌های التهابی و شاخص‌های استرس اکسیداتیو و همچنین کاهش سطح آنتی‌اکسیدان‌ها شد که نشان‌دهنده اثرات سمیت قلبی آن است. درمان با عصاره Illicium verum قبل از تزریق DOX، پارامترهای بیوشیمیایی مذکور را به‌صورت وابسته به دوز بهبود داد. بیشترین اثر محافظتی در گروه دریافت‌کننده دوز 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم مشاهده شد. در این گروه، سطح نشانگرهای آسیب قلبی و واسطه‌های التهابی در مقایسه با گروه DOX کمتر بود. همچنین در گروه‌های دریافت‌کننده عصاره، آسیب میوکاردی کاهش یافته، دژنراسیون سلولی کمتر شده و ساختار بافتی بهبود یافت.نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این مطالعه، می‌توان پیشنهاد کرد که عصاره Illicium verum دارای اثرات محافظت‌کننده قابل‌توجهی در برابر سمیت قلبی القاشده توسط DOX است. این اثرات مثبت احتمالاً به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی آن می‌باشد. بنابراین، ممکن است Illicium verum در کاهش آسیب قلبی مرتبط با درمان دوکسوروبیسین مفید باشد. با این حال، برای دستیابی به نتایج قطعی، انجام مطالعات گسترده‌تر ضروری است.