پویایی متابولیت‌های اولیه و ثانویه در Chlorella vulgaris در معرض تنش زیستی و دوره‌های مختلف برداشت

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش علوم پایه، دانشگاه دیاله، عراق.

2 . گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش علوم پایه، دانشگاه دیاله، عراق

3 گروه زیست‌شناسی، دانشکده آموزش علوم پایه، دانشگاه دیاله، عراق.

doi
10.22103/jab.2026.26862.1855
چکیده

هدف: Chlorella vulgaris یک ریزجلبک است که به دلیل سهولت کشت، رشد سریع، توانایی جذب دی‌اکسید کربن و تولید اکسیژن در طول رشد، و همچنین تولید ترکیبات اولیه و ثانویه متعدد، گزینه‌ای امیدوارکننده برای حل بسیاری از مسائل به شمار می‌رود. هدف این مطالعه بررسی اثر غلظت‌های مختلف بیوکربن، زمان‌های متفاوت برداشت سلول‌ها و برهم‌کنش آن‌ها بر جلبک Chlorella vulgaris بود. همچنین میزان پروتئین، لیپید، کربوهیدرات و اسیدهای فنولی نیز اندازه‌گیری شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در آزمایشگاه کشت بافت گیاهی دانشگاه دیاله و تحت شرایط استریل انجام شد. جلبک‌ها در محیط کشت BG11 در دمای حدود 25 درجه سانتی‌گراد و دوره نوری 8-16 ساعت رشد داده شدند. بیوکربن با غلظت‌های 300، 600 و 900 میلی‌گرم بر لیتر به محیط کشت اضافه شد. نمونه‌ها در روزهای 7، 14 و 21 جمع‌آوری گردیدند. سپس مقدار پروتئین با روش کجلدال، چربی با دستگاه سوکسله، کربوهیدرات با روش فنل-اسید سولفوریک و ترکیبات فلاونوئیدی با استفاده از HPLC اندازه‌گیری شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت و داده‌ها با نرم‌افزار SPSS در سطح معنی‌داری 05/0 تحلیل شدند.نتایج: نتایج نشان داد که با افزایش غلظت بیوکربن در محیط کشت، مقادیر ترکیبات مورد بررسی افزایش یافت و بیشترین مقادیر به‌ترتیب 666/61، 155/9 و 362/18 میلی‌گرم بر لیتر در غلظت 900 پی‌پی‌ام مشاهده شد. از نظر زمان برداشت سلول‌ها، بیشترین مقادیر پس از 14 روز از افزودن بیوکربن به محیط کشت به دست آمد که به‌ترتیب برای پروتئین، لیپید و کربوهیدرات برابر با 025/60، 540/8 و 741/17 میلی‌گرم بر لیتر بود. همچنین در بررسی اسیدهای فنولی شامل روتین، اسید کافئیک، لوتئولین و اسید سیرینگیک، بیشترین مقادیر در غلظت 900 پی‌پی‌ام مشاهده شد که به‌ترتیب برابر با 255/110، 644/78، 722/88 و 277/69 میلی‌گرم بر لیتر بودند.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که افزودن بیوکربن به محیط کشت باعث افزایش میزان پروتئین، چربی، کربوهیدرات و ترکیبات فنولی در جلبک Chlorella vulgaris می‌شود. بیشترین مقدار این ترکیبات در غلظت 900 میلی‌گرم بر لیتر و زمان برداشت 14 روز مشاهده شد. بنابراین، بیوکربن می‌تواند رشد و تولید ترکیبات مفید در این جلبک را بهبود بخشد.