فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تغذیۀ آب‌های زیرزمینی در آبخوان‌های کارستی سازندهای کربناته نقش اساسی در تأمین منابع آب شیرین و پایداری اکوسیستم‌های وابسته به آب دارد. از دیدگاه اکوهیدرولوژی کارست، این فرایند حاصل تعامل پیچیده میان ویژگی‌های هیدروژئولوژیکی، ساختاری، پوشش گیاهی و شرایط اقلیمی است. منطقۀ کارستی ـ جنگلی درفک در استان گیلان، با اقلیم مرطوب و توپوگرافی پیچیده، نمونه‌ای شاخص از سامانه‌های اکوهیدرولوژیکی است که در آن تغذیۀ آب‌های زیرزمینی به‌شدت تحت تأثیر سنگ‌شناسی، شبکۀ شکستگی‌ها، نوع خاک، پوشش جنگلی و متغیرهای اقلیمی قرار دارد.روش پژوهش: در این مطالعه، به‌ منظور ارزیابی پتانسیل تغذیۀ آب‌های زیرزمینی در این محیط ناهمگن، از مدل اصلاح‌شدۀ APLIS استفاده شده است که علاوه بر پارامترهای کلاسیک، متغیرهای مرتبط با اکوهیدرولوژی شامل پوشش گیاهی، تراکم زهکشی، تراکم شکستگی، جهت شیب، بارندگی و دما را نیز در بر می‌گیرد. لایه‌های اطلاعاتی با استفاده از داده‌های GIS و سنجش از دور تهیه و از طریق فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) وزن‌دهی شدند.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد 30/4درصد از منطقه دارای پتانسیل تغذیۀ متوسط (نرخ تغذیۀ سالانه ۴۰-۴۲ درصد) است، در حالی که مناطق با پتانسیل تغذیۀ کم (۳۸-۴۰ درصد) و زیاد (۴۲-۴۴ درصد) به‌ترتیب 23/1 و 22/4 درصد از مساحت منطقه را شامل می‌شوند. همچنین، پهنه‌های دارای پتانسیل تغذیۀ بسیار زیاد (بیش از ۴۴ درصد) و بسیار کم (کمتر از ۳۸ درصد) به‌ترتیب 14/6 و 9/5 درصد از محدودۀ مورد مطالعه را تشکیل می‌دهند. سنگ‌آهک‌های کارستی بالاترین پتانسیل تغذیه را نشان می‌دهند. حجم تغذیۀ سالانه با توجه به میانگین بارندگی سالانه ۷۶۲ میلی‌متر و نرخ تغذیه ۴۲ درصد، حدود ۱۶۳ میلیون مترمکعب در سال برآورد شده است.نتیجه‌گیریاین مطالعه نشان می‌دهد رویکرد اصلاح‌شده APLIS، در ترکیب با AHP و GIS، مدلی کارآمد برای تحلیل اکوهیدرولوژی و ارزیابی تغذیۀ آب‌های زیرزمینی در محیط‌های کارستی مرطوب و جنگلی فراهم می‌کند. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی قابل اعتماد برای مدیریت پایدار منابع آب، حفاظت از چشمه‌های کارستی، تعیین حریم کیفی و کمی منابع آب، و برنامه‌ریزی کاربری اراضی در مناطق جنگلی ارائه دهد.