بررسی فرایند واجی همگونی همخوان‌ها در گویش کردی کلهری بر اساس نظریه بهینگی

نویسندگان

1 گروه زبان شناسی دانشگاه ایلام

2 گروه زبان شناسی دانشگاه ایلام

doi
10.22099/jill.2023.46342.1335
چکیده

همگونی فرایندی است که طی آن دو واج (واکه یا همخوان) درون یک هجا یا یک واژه روی هم تاثیر می‌گذارند و به نوعی باهم هماهنگ می‌شوند. در این پژوهش به تحلیل و توصیف انواع فرایند‌های همگونی همخوان‌ها در گویش کردی کلهری در چارچوب نظریة بهینگی پرداخته می‌شود. نظریة بهینگی یک الگوی زبان‌شناختی و بر این فرض استوار است که صورت‌های زبانی از تعامل میان محدودیت‌های متقابل و متضاد ناشی می‌شوند. این پژوهش از نوع تحلیلی-توصیفی است و داده­های مرتبط با آن از طریق مصاحبه با گویشوران بومی گویش کردی کلهری و استفاده از شم زبانی نویسندگان که از گویشوران بومی این گویش می­باشند، به دست آمده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در گویش کلهری فرایند واجی همگونی همخوان‌ها به صورت همگونی محل تولید خیشومی تیغه­ای است که تبدیل خیشومی تیغه­ای به لبی، پیش‌کامی، کامی و ملازی  و همگونی همخوان تیغه­ای انسدادی واکدار با خیشومی تیغه­ای و همگونی تیغه­ای انسدادی بی­واک با تیغه­ای سایشی بی­واک را شامل می‌شود. به این ترتیب، بر اساس مرتبه­بندی محدودیت‌ها در نظریة بهینگی می­توان فرایند همگونی را در این گویش تحلیل کرد.