فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در تمامی زبان‌ها روشی برای منفی‌کردن بخش­های مثبت وجود دارد که جزئی جدایی‌ناپذیر از آن زبان­ها است. زبان ترکی آذری نیز از این قاعده مستثنی نیست. در خصوص در زبان ترکی آذری مطالعاتی انجام شده، ولی بیش‌تر جنبه نحوی مقولة منفی‌سازی بررسی شده است و در زمینة ساخت‌واژی نیاز به بررسی­های دقیق­تری وجود دارد. بنابراین در این مقاله سعی شد مقولة منفی‌سازی از نظر ساخت‌واژی بررسی شود. به همین منظور داده‌هایی از شم زبانی نویسنده و سایر گویشوران این‌ زبان و همچنین جملاتی از سه کتاب ترکی کلیات اشعار ترکی شهریار به انضمام حیدربابایه سلام (با مقدمه، تصحیح و تعلیقات حمید محمدزاده،1392) ، «آتالار سوزو» اثر فرهاد صادقی قورولو (1390) که حاوی مجموعه‌ای از ضرب­المثل­های ترکی آذری است و رمان ترکی «شرق جنگل» اثر لی اصلان اوغلو (2009)  جمع‌آوری شدند که حاوی جملات منفی بودند.  سپس تکواژ‌هایی که چه به صورت صریح و چه ضمنی معنای منفی را به جمله القا می‌کردند، استخراج و دسته‌بندی شدند. پس از بررسی این داده‌ها مشخص شد، تکواژهای [ma] و [mə] به عنوان نشانه­های نفی صریح در زبان ترکی وجود دارند، که این تکواژها با توجه به زمان افعال به صورت تکواژهای [m] [may] [məy] [məz] [maz] تغییر شکل می­دهند. در مقابل نفی صریح، نفی ضمنی قرار دارد که یا با استفاده از افعال نقض، جمله مفهومی منفی پیدا می‌کند و یا حضور برخی از ادات مفهومی منفی به همراه دارد. به علاوه، برخی از تکواژهای نفی نیز از زبان‌های فارسی و عربی وارد این زبان شده­اند.