چندشکلی ژن پروتئین متصل‌شونده به فاکتور رشد شبه‌انسولینی و تأثیر آن بر برخی صفات تولیدی و فیزیولوژیکی در مرغ بومی عراق

نویسندگان

1 گروه تولیدات دامی، دانشکده علوم مهندسی کشاورزی، دانشگاه بغداد، بغداد، عراق.

2 گروه تولیدات دامی، دانشکده علوم مهندسی کشاورزی، دانشگاه بغداد، بغداد، عراق.

3 گروه تولیدات دامی، دانشکده علوم مهندسی کشاورزی، دانشگاه بغداد، بغداد، عراق.

doi
10.22103/jab.2026.27008.1872
چکیده

هدف: پروتئین متصل‌شونده به فاکتور رشد شبه‌انسولینی (IGFBP) نقش مهمی در رشد و تکامل جنین جوجه‌ها و همچنین در مراحل پس از تفریخ ایفا می‌کند. هدف این مطالعه بررسی چندشکلی ژن IGFBP-2 و تأثیر آن بر برخی صفات تولیدی و فیزیولوژیکی در مرغ بومی عراق بود.مواد و روش‌ها: این مطالعه در مزرعه طیور دانشکده علوم مهندسی کشاورزی دانشگاه بغداد انجام شد. در این پژوهش از 100 قطعه مرغ بومی قبل از بلوغ جنسی استفاده گردید. نمونه‌های خون از ورید بال برای استخراج DNA، انجام آنالیزهای مولکولی و تکثیر ژن با روش PCR جمع‌آوری شدند. همچنین سرم خون برای اندازه‌گیری شاخص‌های بیوشیمیایی شامل پروتئین کل، گلوکز، پروفایل چربی، آلبومین و گلوبولین اندازه‌گیری شد. صفات تولیدی از زمان شروع تخم‌گذاری به مدت 100 روز ثبت شد که این دوره به هفت بخش تقسیم گردید. این صفات شامل تعداد تخم تولیدی، میانگین وزن تخم، توده تخم، سن و وزن بدن در بلوغ جنسی و میانگین مصرف خوراک بود. همچنین ویژگی‌های کیفی تخم‌مرغ اندازه‌گیری شد. برای تکثیر ژن IGFBP-2 از روش PCR برای قطعه‌ای به طول 386 جفت‌باز استفاده شد و قطعات تکثیرشده با روش توالی‌یابی سنگر تعیین توالی شدند.نتایج: سه ژنوتیپ شامل وحشی (TT)، هتروزیگوت (TC) و جهش‌یافته (CC) با دو آلل T و C شناسایی شد. ژنوتیپ CC دارای بیشترین فراوانی معنی‌دار (p≤0.01) نسبت به ژنوتیپ‌های TC و TT بود (به‌ترتیب 59%، 30% و 11%). ژنوتیپ اثر معنی‌داری (p≤0.05) بر تعداد تخم‌های تولیدی تنها در هفته سوم داشت، به‌طوری که ژنوتیپ TT نسبت به CC برتری نشان داد (09/47 در مقابل 09/44). اثر معنی‌داری (p≤0.05) بر وزن پوسته تخم نیز مشاهده شد، به‌طوری که ژنوتیپ TC نسبت به CC برتر بود (14/7 در مقابل 63/6 گرم). در مورد ارتفاع زرده، ژنوتیپ‌های TT و TC مقادیر بیشتری نسبت به CC داشتند (به‌ترتیب 09/19، 00/19 و 77/17 میلی‌متر). همچنین ارتفاع سفیده در ژنوتیپ TT نسبت به CC افزایش معنی‌داری نشان داد (38/7 در مقابل 49/6 میلی‌متر). اثر معنی‌داری (p≤0.05) بر غلظت آلبومین سرم خون نیز مشاهده شد، به‌طوری که ژنوتیپ CC نسبت به TC مقدار بیشتری داشت (51/2 در مقابل 34/2 گرم بر دسی‌لیتر). در سایر ویژگی‌های بیوشیمیایی سرم خون اثر معنی‌داری مشاهده نشد.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که چندشکلی ژن IGFBP احتمالاً می‌تواند بر برخی صفات تولیدی و کیفیت تخم‌مرغ در مرغ‌های بومی عراق تأثیر بگذارد. بنابراین، این ژن می‌تواند به‌عنوان یک نشانگر ژنتیکی بالقوه در برنامه‌های اصلاح نژاد مورد استفاده قرار گیرد.